• info@semescom.gal

Category Archive: Novas da Asociación

simposio_megalitismo_vimianzo_6

II Simposio de Megalitismo da Costa da Morte no seu contexto atlántico

Os monumentos megalíticos son ben aproveitados noutros lugares para promover o turismo cultural, coma na Bretaña francesa (a principal fonte de ingresos), pero en Galicia seguimos deixando pasar o sol pola porta e o noso goberno segue incumprindo as súas propias promesas (a promoción do Megalitismo da Costa da Morte, anunciado no 2001). Non esquezamos que o famoso dolmen de Dombate, a chamada catedral das antas galegas, estivo, tras as escavacións de 1989, invisible e ó ventimperio uns 16 anos cuberto por unha burda lona de plástico (a chamada “burka de Dombate”). Felizmente agora hai un centro de interpretación presentable, á altura de calquera europeo, pero tiveron que pasar eses longos tres quinquenios (os do goberno de Fraga, casualmente) para que Xunta e Deputación da Coruña se puxesen de acordo, e iso que eran do mesmo signo político.

simposio_megalitismo_vimianzo_1 simposio_megalitismo_vimianzo_2

Hai un ano escribín en diversos medios sobre o abandono por parte da Secretaría de Patrimonio da Xunta de Galicia das 14 antas da Costa da Morte que ela mesma declarada BIC, con moita pompa, cubertas por toxos e silvas, e, polo tanto, invisitables. Desde este organismo non moveron un dedo para mellorar a situación. Tiveron que ser os concellos os que se puxesen man á obra ante tanta desidia: Malpica acondicionou a Pedra da Arca de Cerqueda, Cabana seguiu mantendo as visitas guiadas e organizando actos diversos en Dombate, Zas mandou limpar a Arca da Piosa (a grandiosa “tumba do valente Brandomil” da épica pondaliana) e Vimianzo, que sinalizou a longa ruta do seu territorio, colocou carteis informativos en galego, castelán e inglés en todas as antas, limpounas de maleza e acondicionou os accesos. ¡Todo un exemplo para a Xunta de Galicia!

simposio_megalitismo_vimianzo_3 simposio_megalitismo_vimianzo_4 simposio_megalitismo_vimianzo_5

O domingo día 4 de setembro puxémoslle o ramo ó II Simposio de Megalitismo de Costa da Morte no seu contexto atlántico cunha visita guiada de dous autobuses por catro das principais antas ou dólmens (nós preferimos as denominacións populares galegas de antas, arcas, arquiñas…; ‘mámoa’ xa a demos introducido internacionalmente): Pedra da Arca de Baíñas/Regoelle, Arca da Piosa, Pedra Cuberta e Dombate (popularmente A Fornella de Vilaseco). Asistiron preto de 90 persoas.

simposio_megalitismo_vimianzo_6

O día 2 (re)inauguramos unha Exposición Itinerante que o Seminario de Estudos da Costa da Morte preparada a finais de 2011 e que percorreu moitos centro de ensino (1ª foto). É de loar o labor do Concello de Vimianzo, que acometeu funcións que serían máis ben propias da Secretaría Xeral do Patrimonio, se existise (pero, como comentou algún asistente, “non está nin se lle espera”), coma tal acondicionar os 2 km que separan a estrada asfaltada dos 500 m do tramo final da “tumba do guerreiro Brandomil” (Pondal dixit: a Arca da Piosa) (unha heroicidade a dos dous autobuses que sen medo se aventuraron por esta pista de monte que con urxencia acondicionou minimamente o Concello vimiancés. 

simposio_megalitismo_vimianzo_7

 

O poeta Miro Villar, socio do Semescom, puxo poesía á ruta recitando poemas de autores coma Pondal e Antón Zapata na Pedra da Arca, na “Arca antiga da Piosa” (en honra do valente Brandomil, naturalmente), en Pedra Cuberta e en Dombate. Rodeando as dúas ciclópeas tampas (6 t cada unha) da Arca da Piosa fotografouse o grupo.

simposio_megalitismo_vimianzo_8

Foi o guía (titulado, por certo) o mozo vimiancés Manuel Rial (en Dombate, Ángel Eiroa), pero houbo atinadas colaboracións espontáneas doutros asistentes, coma Evaristo Rial, Pablo Sanmartín, Estevo Lema, Xan Fernández ou Moncho Gándara, que achegaron datos e anécdotas pouco coñecidas.

simposio_megalitismo_vimianzo_9

“Os de abaixo”, o pobo, xa falou: coñece e valora esas “grandes pedras” de 5.000 anos atrás. Malia faceren oídos xordos, cómpre seguir petando nas aínda máis ciclópeas pedras das herméticas murallas de Patrimonio da Xunta de Galicia, que só debe entender por cultura o comecartos da Cidade da Cultura ou as catedrais galegas; o resto non existe: no máis completo abandono (sobre todo o da zona rural). Parafraseando o Cantar do Mío Cid: “Dios, que buen(os) vasallo(s) si hobiese buen(os) señor(es)!”

 
Texto de Xosé María Lema Suárez

simposio megalitismo

Vimianzo acollerá un novo simposio sobre o megalitismo

Desenvolverase os vindeiros 2, 3 e 4 de setembro na Casa da Cultura de Vimianzo.

presentacion

Na presentación participaron o alcalde do Concello de Vimianzo, Manuel Antelo, o catedrático da USC Antón Rodríguez Casal, coordinador científico do Simposio, Xosé María Lema, presidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte e Marta Rei, concelleira de Cultura, Deportes e Mocidade do Concello de Vimianzo.

Dez anos depois do desenvolvemento da primeira edición do Simposio é preciso voltar a repensar o coñecemento e a divulgación do patrimonio magalítico e da súa posta en valor como elemento favorecedor do contexto socioeconómico.

Vimianzo é o lugar ideal para desenvolver esta segunda edición, pois é un concello que concentra máis de 200 xacementos megalíticos, algúns de enorme importancia como a Pedra da Arca, a Casota de Freáns ou Pedra Cuberta.

Nesta edición do Simposio analizaranse os monumentos, as intervencións que se levaron a cabo nos mesmos, e as novas tecnoloxías que nos poden achegar novas visións e interpretacións.

(www.vimianzo.gal)

simposio megalitismo

PROGRAMA

II SIMPOSIO

O MEGALITISMO DA COSTA DA MORTE NO SEU CONTEXTO ATLÁNTICO

DA ARQUEOLOXÍA Á PROMOCIÓN TURÍSTICA

Casa da Cultura de Vimianzo

2,3 e 4 de setembro

Venres 2 de setembro

 16.00 h Entrega de documentación

 16.30 h Inauguración oficial do Simposio e da exposición

 17.00 h Conferencia inaugural: Ramón Fábregas Valcarce (Universidade de Santiago de Compostela). O megalitismo galego, hoxe

 18.00 h Xosé Mª Lema Suárez (Presidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte): Camiñando entre dolmens. Roteiro das antas no seu contexto natural, históricoartístico e cultural da Costa da Morte.

 19.00 h Manuel Lestón Gómez (Servicios de arqueoloxía Arkaios S.L.): O dolmen de Dombate como paradigma: das últimas intervencións arqueolóxicas á musealización.

 20.00 h Mar Llinares García (Universidade de Santiago de Compostela): A mitoloxía popular e os monumentos megalíticos

Sábado 3 de setembro

 10.00 h Miguel Carrero Pazos, Alia Vázquez Martínez e Benito Vilas Estévez (Universidade de Santiago de Compostela): Novas propostas para o estudo do Megalitismo: Arqueoloxía espacial, fotogrametría, modelado 3D e arqueoastronomía.

 12.00 h Fernando Carrera Ramírez (Universidade de Vigo): As pinturas nos monumentos megalíticos da Costa da Morte: riqueza ou pobreza?

 13.00 h Antón A. Rodríguez Casal (Universidade de Santiago de Compostela): Estelas, ídolos e menhires: a escultura megalítica como imaxe apotropaica.

 16.00 h Goreti Sousa (Escola Superior Gallaecia, Vila Nova de Cerveira): O megalitismo da rexión galaico-portuguesa do Miño.

 17.00 h Mesa redonda: O Patrimonio megalítico da Costa da Morte a debate. Da arqueoloxía á promoción turística Manuel Antelo (Alcalde), Xosé Mª Lema (Seminario de Estudos Comarcais), César Abella (Trivium ECT Turismo e xestión cultural), Representante da Deputación da Coruña, Representante da Xunta de Galicia Moderador: Xan Fernández Carrera (Seminario de Estudos Comarcais)

 18.00 h: Conclusións e peche

Domingo 4 de setembro

 Visita arqueolóxica polas principais antas con recital poético

Organiza: Concello de Vimianzo, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte, Universidade de Santiago de Compostela Colabora: Centro de Formación e Recursos da Coruña Coordinador científico: Antón Abel Rodríguez Casal

Igrexa de Paray-le-Monial (XMLS)

Viaxe ó sur de Alemaña (e nordeste e centro de Francia) 9

 

9º día (Freitag / venres 28 agosto)

Dijon – Limoges:   493 km

Dijon – Macon 127 km
Macon – Cluny  25 km
Cluny – Limoges 341 km
TOTAL 493 km

A ABADÍA DE CLUNY** 

No mundo cristián de Occidente había necesidade de reformar as ordes monásticas. No 743 declárase obrigatoria a regra de san Bieito de Nursia nos conventos do reino franco. No 816 Bieito de Aniane emprende unha 1ª reforma, moi ríxida. Nos sécs. X-XI acométese a 2ª reforma, como consecuencia do feudalismo monástico e das inxerencias dos señores feudais laicos ó reivindicar xurisdición sobre conventos situados nos seus dominios, nace o movemento ou reforma cluniacense, que irradia das abadías de Cluny  e de Gorze.

Cluny: vista da abadía actual (foto XMLS)

Cluny: vista da abadía actual (foto XMLS)

O 11-9-910 Guillerme I, duque de Aquitania, doa a vila de Cluny ó papa para que fundara nela un mosteiro con doce monxes; o doador tiña pouco poder, e así garantía a protección papal. Na carta de fundación establécese a libre elección do abade polos monxes.

Pola súa estrita adhesión a un código beneditino reformado, Cluny converteuse nun mosteiro que marcará un camiño a imitar no estilo de vida monacal en Occidente, desde finais do séc. X.

O grupo coa parte orixinal conservada da igrexa de Cluny

O grupo coa parte orixinal conservada da igrexa de Cluny

A Regra clunisienne foi adoptada por outros mosteiros, e Cluny crea unha extensa orde federada na que os administradores das casas subsidiarias estaban subordinados ó abade de Cluny. Os priores (non abades) reuníanse en Cluny unha vez ó ano, rendían contas e informaban.

Maqueta do que foi a abadía de Cluny

Maqueta do que foi a abadía de Cluny

Os cluniacenses propugnan a reforma da economía e administración monástica (os seus mosteiros foron modelos de produción agrícola autosuficiente, como as villae romanas), a protección exclusiva do papa –e non a do bispo ou señor-, a implantación dunha estrita disciplina e o reforzamento da autoridade do abade. Preto de 200 mosteiros pasan a formar unha congregación situada baixo a obediencia do abade de Cluny. A orde convértese así na máis importante de Europa nesta época: espallouse por Borgoña, o val do Ródano, Provenza… Os monxes cluniacenses viñeron a Galicia polo Camiño de Santiago, que lles debe a eles o gran pulo que tivo nos séculos XI e XII, e influíron na vida monástica e relixiosa dos reinos do norte peninsular (Navarra, Castela, León e Galicia).

O noso simpático (e sincero) guía, que loou a nosa exquisita educación dicindo que eramos "muy civilizados" e que non pareciamos españois ("después de los italianos, los más ruidosos")

O noso simpático (e sincero) guía, que loou a nosa exquisita educación dicindo que eramos “muy civilizados” e que non pareciamos españois (“después de los italianos, los más ruidosos”)

Varios dos seus abades foron figuras relevantes  con sona internacional, e o mosteiro gozou dun gran prestixio. Do séc. X, o da grande expansión, destacan os abades Bernón, san Odón, Aimar e Maiolo (chamado o “árbitro dos reis”, pola súa relación coa aristocracia; rexeitou o papado no 973). No séc. XI, san Odilón dirixe o mosteiro durante 55 anos. No ano 1016 o papa Bieito VIII decretou que os privilexios de Cluny se estendesen ás casas subordinadas, e así o resto das comunidades bieitas sentíronse máis motivadas para seguiren o modelo. No 1049 san Hugo de Semur foi nomeado abade; home de grande elocuencia e sentido político (tivo grande influencia na Querela das Investiduras, entre o emperador e o papado).

Nesta centuria, Cluny foi o instrumento máis eficaz na implantación da reforma gregoriana; moitos papas e legados pontificios procedían da abadía. A orde difunde os principios da reforma fronte ós vicios da Igrexa ligada ós estados feudais (a simonía e o nicolaísmo).

No séc. XII, no 1109, foi nomeado abade Pons (Poncio) de Melgueil,  que continuou coa idea do engrandecemento da orde, e, para iso, iniciou a construción de Cluny III, unha abadía xigantesca que acabaría con todas as doazóns recibidas de León e Castela. As dificultades económicas ocasionaron protestas contra o abade, e tal opulencia fixo que o monacato fose mirando con máis simpatía a orde do Císter, nacida no 1098, máis austera (tamén nas formas  arquitectónicas).

Poncio foi a Roma e presentoulle a dimisión ó papa. Substitúeo Pedro o Venerable en 1122, pero tras unha viaxe a Terra Santa en 1126 terá que se enfrontar a Poncio coas armas; Poncio será excomungado e Pedro terá que facer fronte a unhas finanzas catastróficas, agravadas polo roubo do ouro polos mercenarios que o axudaran na loita.  Coa morte de Pedro no 1157 a orde cluniacense –acusada de enriquecemento e dun poder temporal excesivo- acrecenta o seu declive; a nova orde dos cistercienses de san Bernaldo, inspirada nos ideais de pobreza e austeridade, ía gañando adeptos.

DSC08144

CLUNY EN GALICIA

A primeira abadía dada a Cluny en Galicia foi a de San Salvador de Vilafrío (Castroverde-Lugo), dada ó abade Hugo polo converso Enego Bermudo no 1075. O resto dos priorados cluniacenses galegos déronse no 1º cuarto do séc. XII, a finais do abadiado de Hugo ata comezos do de Pedro o Venerable, patrocinados ou consentidos polo rei Afonso VI, pola raíña Urraca e tamén por Afonso VII. Dos cinco priorados prinucipais galegos cedidos a Cluny, malia o apoio de Xelmírez á orde, ningún está na diocese compostelá nin no Camiño de Santiago: San Vicenzo de Pombeiro (Pantón) –cedido en 1109 pola raíña Urraca ós monxes de Cluny para asegurarse o seu apoio fronte ós nobres galegos partidarios do seu fillo Afonso Raimúndez (polo tanto, cun propósito antigalego)-; San Martiño de Xubia -cedido en 1113 polo conde Pedro Froilaz de Traba ó abade Poncio de Cluny); Sta. María de Ferreira de Pantón;  Valverde (Monforte) e San Salvador de Budiño –dado en 1126 por Gomes Nunes, conde de Toroño, que acabará sendo monxe de Cluny.

Nestes priorados vivían poucos monxes a mediados do séc. XIII, e achegaban a Cluny pouca renda.Contra 1250 a decadencia destes priorados era grande,e os visitadorse acusaban ós abades de daren acubillo a ladróns e cregos incestuosos, e tamén que levaban unha vida disipada (disque vivían con mulleres públicas) e que deixaban arruinar as igrexas.

DSC08145

As tres igrexas de Cluny

A primeira igrexa (Cluny I), da época da fundación (principios do séc. X), respondía ás pautas do estilo carolinxio.

A segunda (Cluny II), de principios do séc. XI , foi un exemplo precoz do románico temperán.

A terceira (Cluny III), levantada na súa maior parte entre 1088 e 1130, foi durante séculos a igrexa máis grande da cristiandade (lonxitude interior de 177 m) ata que San Pedro de Roma foi reconstruída no séc. XVI (186 m). Cando se rematou este templo xigantesco, no mandato de Pedro o Venerable, a comunidade monástica contaba con 460 monxes.

A finais do séc. XV os reis de Francia estableceron aquí unha residencia de paso, e no séc. XVI a abadía converteuse en encomenda (o rei  adquiriu o dereito a nomear abade).

DSC08163

O símbolo de Cluny, no museo

No ano 1790, xa iniciada a Revolución francesa, Cluny foi saqueado e destruído na súa maior parte por unha turba de revolucionarios.  Os edificios foron adquiridos en 1798 por un comerciante, que vendeu as súas pedras.  No ano 1823 só quedaba en pé a basílica de San Pedro e san Paulo, que é a que subsiste hoxe (só unha pequena parte do conxunto orixinal). As dimensións do brazo sur do transepto (32 m baixo a cúpula) son excepcionais dentro do románico e dan idea das enormes proporcións que tivera o templo. O tramo central, cuberto cunha cúpula octogonal sobre trompas, está coroado polo Campanario da Auga Bendita.

No  edificio do papa Xelasio pódese ver de maneira virtual a igrexa de Cluny (unha película de 9 min. en pantalla grande e en 3D).

O símbolo de Cluny, no museo

O símbolo de Cluny, no museo

Quedan restos da antiga abadía. No ano 2007 este sitio foi declarado Patrimonio Europeo.

Hai tamén unha Torre dos Queixos (‘Tour des Fromages’), do séc. XI, con vistas á igrexa e ó campanario da Auga Bendita etc. Tamén un Museo de Arte e Arqueoloxía instalado no antigo pazo abacial.

AUVERNIA E LIMOUSIN

LIMOGES (occitano: LIMOTGES)* (Michelin), p. 477.

-140.000 hab.

É a capital da porcelana, do esmalte e do calzado. Forma parte do Camiño de Santiago (Via Lemovicencis).

A cidade presenta dúas caras: a episcopal, agrupada arredor da catedral, e a do barrio do castelo, cidade comercial construída arredor da abadía de San Marcial.

Casa pintada de Limotges

Casa pintada de Limotges

Visitas:

-no barrio antigo: -a catedral de St.-Étienne (do XIII ó XIX), estilo gótico flamíxero, coa portada de St.-Jean (1516-1530). Tres tumbas rodeando o presbiterio; a máis interesante, a de Jean de Langeac, renacentista (1544).

igrexa de St.-Michel-des-Lions (séc. XIV, gótica), que conserva desde a Revolución francesa as reliquias de san Marcial.

igrexa de St. Pierre-des-Queyroix (séc. XIII), gótica, pero con partes románicas; notable vidreira renacentista e retablo barroco.

Igrexa de San Aureliano (sécs. XIV-XVII), patrón da cidade e dos carniceiros.

abadía da Nosa Señora da Regra (séc. IX-XVIII), fundada no 817 por Ludovico Pío.

Gare des Bénédictins (‘Estación dos Beneditinos’), construída entre 1924-1929. Deseñado por Roger Gonthier: un edificio con cúpula e campanario sobre pilote por enriba das vías; edificio de formigón recuberto con placas de pedra caliza. Na entrada, unhas esculturas simbolizan a porcelana e o esmalte. As vidreiras son do artista Chigot.

Cruceiro en Limotges

Cruceiro en Limotges

Museo das Belas Artes de Limoges-Museo do Esmalte (no antigo pazo episcopal), cunha colección de máis de 500 esmaltes.

O barrio do Chateau é o corazón da cidade, coas súas antigas rúas comerciais.

-Rue de la Boucherie (‘Rúa da Carnicería’), con casas tradicionais con entramado de madeira.

Museo Nacional da Porcelana Adrien-Dubouché, fundado en 1845 (Nacional en 1881). Amosa a evolución da olaría limusina.

A rexión do Limousin é fundamentalmente rural e gandeira (gando bovino). Ó sur, a comarca de Brive (xa a visitamos en 2014) é coñecida polos seus amorodos, ameixas, trufas, castañas e noces. A riqueza da rexión é exclusivamente a natureza, con bosques ben conservados, e tamén a gastronomía. Nos produtos da granxa destacan o foie-gras, os confits e ou rillettes de oca e de parrulo, os patés trufados, a sopa con touciño, as morcillas con castañas, as tortas con noces, o clafoutis con mazás…

Tamén está a artesanía: artesáns da porcelana, a tapicería e o traballo do coiro, que fornecen grandes marcas.

A cerámica de Limoges ten sona universal. A súa arte está ligada a técnicas ancestrais: os esmaltes embelecedores de cofres de xoias, obxectos relixiosos, vasillas etc.

PARAY-LE-MONIAL

Pasamos tamén por Paray-le-Monial, cunha igrexa de peregrinación moi semellante á de Cluny (era priorato dependente desta abadía). Trátase da basílica do Sagrado Corazón, románica, de tres naves lonxitudinais e unha transversal (63,5 m de longo x 23,35 de largo; 22 de altura; altura da torre 56 m).

Nesta igrexa tiveron lugar, en 1671, as visións da mística (despois santa), Margarida María de Alacoque, a quen se lle apareceu Cristo amosándolle o seu corazón. Os xesuítas difundiron moito a devoción ó Sagrado Corazón de Xesús, moi popular no séc. XIX; despois esmoreceu. En Galicia o culto entrou a finais do XIX – principios do XX; as nosas igrexas enchéronse de imaxes do Sagrada Corazón de Xesús.

Igrexa de Paray-le-Monial (XMLS)

Igrexa de Paray-le-Monial (XMLS)

10º día (sábado 29 agosto): Limotges – A Coruña/Santiago:  1.115 km
Parada a xantar en Cantabria

Durante o longo traxecto de máis de 1.120 km cara á casa retomáronse as conferencias rodantes. Penas Patiño proporcionounos unha ampla información sobre o “esquecido” (pola historiografía española) reino dos suevos na antiga Gallaecia. O seu título de urxencia foi “De suabos a suevos”, en base a que a Suabia xermana que acabaramos de visitar fora a terra de orixe deste pobo. Volvemos falar amplamente deste reino de 175 anos de existencia (411-585), que se din moi axiña, e que nas historias de España se “liquida” nun par de liñas para dar preeminencia ó reino visigodo, considerado “máis español”, pero que tamén tiña boa parte do seu territorio no sur de Francia (mesmo chemou a ser Narbona a súa capital). Tamén falamos das “trampas saduceas” de famosos historiadores españois para ocultar a existencia do antigo reino de Galicia, herdeiro do peso ancestral da antiga Gallaecia romana, para facer cadrar o seu esquema visigodos è reino de Castela è España. Mentres que para os cronistas árabes do sur da Península os habitantes do norte do río Douro –ata mesmo a actual Soria- eran “os galegos”, os historiadores españois traducían isto por “Reino de León” porque si, simplemente porque a corte real do reino de Gallaecia/Galicia estaba situada en León. Os monarcas tardaron séculos en se titularen reis de León. Tanto nos cambiaron a historia, que o noso Afonso VIII (de Galicia e León) pasouse a chamar Afonso IX porque houbera un VIII en Castela; como proba disto, o famoso rei Sabio no seu tempo foi o IX (“el Nono”) ata que os historiadores españois lle cambiaron o numeral: véxanse portadas das edicións máis antigas das “Siete Partidas” de “Alfonso el Nono”: http://www.cervantesvirtual.com/FichaAutor.html?Ref=90  // http://www.singularis.es/?p=1143#!prettyPhoto[iframe]/0/).

Tamén falamos do elevado nivel cultural que debeu haber na aínda Gallaecia romana do século anterior, o IV. Os grandes escritores e teólogos de Hispania estaban no Noroeste peninsular, con intelectuais coma o reformador relixioso Prisciliano ou a viaxeira Exeria (non era monxa, como se ten dito) que escribiu a súa peregrinaxe a Palestina nunha das primeiras guías de viaxe do mundo. Posteriormente, a principios do séc. V, sobresaíron Hidacio de Chaves e Paulo Orosio, autores das primeiras historias da Gallaecia e de Hispania, respectivamente, que asistiron (horrorizados) á entrada dos “bárbaros” suevos, dos que temían que ían acabar coa cultura galaico-romana. Para ampliar coñecementos recomendamos a obriña do catedrático de latín da USC José Eduardo López Pereira: O primeiro espertar cultural de Galicia. Cultura e literatura nos séculos IV e V (Biblioteca de Divulgación da USC, 1898).

Manolo Chouza tamén falou, polo que vagamente lembramos (pasou moito tempo…), sobre o cambio climático, o CO2, os combustibles fósiles, as enerxías alternativas (solares, eólicas…).

Máis adiante, xa chegando a Cantabria para degustar o gorentoso marmitako de Hoznayo, Xela Cid falounos  da distribución da poboación alemá; o rural alemán e o galego. O desenvolvemento agrícola alemán e galego; contraste de zonas protexidas en Alemaña e en Galicia; espazos importantes sen protexer en Galicia (o Pindo, os Ancares, o Courel).

Finalmente, a nosa “flor do Salnés” fíxonos unha despedida á alemá repasando os crípticos alcumes postos nesta viaxe, a saber: o(s)/a/s) Correcamiños, a Mafalda galega, o Calviño e o Caneliñas.

Viaxe ó sur de Alemaña 8

 

8º día (Donnerstag / xoves 27 agosto)

Colmar – Riquewihr – Besançon – Dijon ( km): 276 km

Colmar – Riquewihr 15 km
Riquewihr – Dijon 261 km
TOTAL 276 km

No tocante ás “conferencias rodantes”, Penas Patiño falou sobre as cegoñas, aves totémicas en Baden-Baden. Riquewihr e, en xeral, en toda Alsacia. Víanse polos campos a eitoe a súa figura aparecía nas caixas de galletas e escaparates dos comercios (comentou o caso de que se atopara hai anos unha cegoña cunha frecha no pescozo, e polo tipo de frecha púidose saber de que zona de África procedía).

Manolo Chouza (máis coñecido por Manolo de Xeliña) dedicou o seu parlamento a reflexionar sobre “A ciencia e nazismo (o Dr. Mengele)”, e tamén falou das fontes do Danubio (¿ou foi Xela?).

Un destes días tamén tivemos a actuación estelar, a capela, do mozo Xoán Antelo -integrante dos Druídas da Rolda de Vimianzo-, a nosa última adquisición, que nos deleitou con cancións irlandesas coma Whiskey in the jar (“Musha rain dum-a-doo dum-a-da / whack for my daddy-o…”) e outras. Nós respondémoslle co que vén sendo o noso himno viaxeiro desde a viaxe a Bretaña, no 2006 (Molly Malone), mesmo con versión galega. O grupo dos Druídas actuaría no outono en Vimianzo xunto cos grupos A Roda e De Vacas. Prometeron que ían aprender Molly Malone en galego.

Paisaxe agraria alsaciana (XMLS)

Paisaxe agraria alsaciana (XMLS)

ALSACIA (FRANCIA)

RIQUEWIHR** (REICHENWEIER en alsaciano ) (Michelin 227)

Unha das vilas máis visitadas de Francia (2 millóns de visitantes anuais), distinguida pola asociación Les plus beaux villages de France.

-sobreviviu milagrosamente a todas as guerras e conserva case intacto o esplendor medieval ata o do séc. XVI (rúas estreitas, murallas, casas…).

-rúas de trazado medieval (en especial a Rue Charles De Gaulle), que atravesa a vila de norte a sur pola parte centra; a ela van das a Rue des Juifs, a des Orfèvres, de la Couronne, entre outras.

-Conserva tramos amurallados de 1291 e do 1500; a torre da porta norte (La Tour des Voleurs (‘a Torre dos Ladróns’) conserva unha ponte levadiza de madeira no seu exterior.

Rúa principal de Riquewihr (XMLS)

Rúa principal de Riquewihr (XMLS)

Palacio dos Duques de Württemberg, rematado en 1540.

Maison Liebrich, construída en 1535. Distínguese polo Patio das Cegoñas, con galerías de madeira con balaústres, un pozo e un lagar.

Rúa principal de Riquewihr (XMLS)

Rúa principal de Riquewihr (XMLS)

Maison Behrel, cun miradoiro de 1514 cun engadido por encima de 1709.

Maison de l’Oncle Hansi.

Can alsaciano: como estivo calado quedamos sen saber se ladraba en francés ou en alsaciano-alemán (XMLS)

Can alsaciano: como estivo calado quedamos sen saber se ladraba
en francés ou en alsaciano-alemán (XMLS)

Non só gustou a esta fermosa vila, senón tamén toda a comarca, con extensos viñedos preparados coma se dun xardín se tratase. As vilas nos pequenos outeiros cos montes Vosgos ó fondo, como marco, perfectamente integradas na paisaxe.

Toda ordenadiño na paisaxe agraria alsaciana: os viñedos no val, as vilas nos outeiros ou a pé deles (foto XMLS)

Toda ordenadiño na paisaxe agraria alsaciana: os viñedos no val, as vilas nos outeiros ou a pé deles (foto XMLS)

 

FRANCO CONDADO (FRANCIA)

BESANÇON

Os reloxos parecen ser o símbolo de Besançon (XMLS)

Os reloxos parecen ser o símbolo de Besançon (XMLS)

Sen o termos previsto visitamos Besançon, onde paramos para xantar. Trátase dunha cidade de 117.00 hab, regada polo río Doubs, ben coñecida polos emigrantes galegos residentes nos cantóns do noroeste de Suíza (Jura, Basilea, Zúric…), pois queda na súa ruta. Como todo o Franco Condado, formou parte das posesións dos Austrias españois (1664-1674).

A etimoloxía do nome está en Vesontio, unha fortaleza (oppidum) dos secuanos, un pobo galo. Tiña unha muralla construída contra o 80 aC. Xulio César conquistou a cidade no 58 a.C. Da época romana consérvase a Porta Negra e vestixios dun anfiteatro.

O monumento-símbolo da cidade é a cidadela do monte de Saint-Étienne, construída polo famoso enxeñeiro Vauban entre 1668 e 1711 no reinado de Luís XIV; recibe máis de 270.000 visitantes ó ano. A cidadela é un centro cultural e conta con dous museos: o da Resistencia e a Deportación e o Comtois, das tradicións populares do Franco Condado.  As fortificacións de Besançon son Patrimonio da Humanidade desde o ano 2008.

  

Centro de Besançon

Centro de Besançon

DIJON*** (Michelin) p. 273

DSC08117

A curuxa, símbolo de Dijon

-151.000 hab.

-capital do outrora poderoso ducado de Borgoña.

-nomeada Cidade da Arte e da Historia (2008); un dos centros de arte máis importantes de Francia.

O DUCADO DE BORGOÑA

Un dos Estados máis importantes da Europa medieval, independente de 880 a 1482. O seu territorio herdou en parte a Lotarinxia carolinxia. Estes dominios estaban unidos á casa de Valois francesa por unha póla colateral (os duques de Borgoña, que sobre o papel eran vasalos do rei de Francia, pero souberon manter unha política propia).

As irmás Sambad esperando en Dijon a que empece a Panorama a tocar na sesión-vermú (hai que ser fans para seguila tan lonxe!)

As irmás Sambad esperando en Dijon a que empece a Panorama
a tocar na sesión-vermú (hai que ser fans para seguila tan lonxe!)

No ano 1016 Enrique I cedeu o ducado ó seu irmán Roberto, que funda a rama da dinastía dos Capetos. Desta rama procedía Reimundo de Borgoña, que a principios do séc. XII casou con Dª Urraca, filla do rei Afonso VI de León, Castela e Galicia (os dous gobernaron a zona norte de Galicia -a actual-, mentres que Henrique de Lorena e Dª Tareixa, a outra filla, gobernaron a Galicia sur –a de entre Miño e Douro: o Condado de Portucale, futuro Portugal-. Fillo do matrimonio de Reimundo e Urraca foi o futuro emperador Afonso VII, criado por Pedro Froilaz de Traba, señor de Traba e conde de toda Galicia, no mosteiro de Moraime.

O derradeiro representante desta casa na Borgoña foi Filipe de Rouvres, que morreu pola peste en 1361.

O ducado pasou á coroa francesa e o rei Xoán o Bo cedeullo ó seu fillo máis pequeno, Filipe o Atrevido (1363-1404), que o recibiu en propiedade, xunto co Franco Condado e Artois. En 1369 Filipe casou coa herdeira do ducado de Flandres, Margarida, e converteuse nun dos príncipes máis poderosos de Europa. Aínda que vasalos das coroas francesa e alemá, os duques borgoñóns eran no séc. XV os máis ricos de Europa; os reis de Francia chegaron a se sentiren ameazados polo seu poderío; Dijon encheuse de pintores e escultores flamengos, convertida polos duques nunha obra de arte.

O seu sucesor, Xoán Sen Medo (1404-19) tiña esperanzas de ser rei de Francia, pero matárono dun machetazo na ponte de Montereau.

Filipe o Bo (1419-1467) fundou a Orde do Toisón de Ouro para se asegurar o apoio da nobreza. En 1435 reconciliouse con Carlos VII, rei de Francia, e Dijon converteuse na capital dun poderoso estado que comprendía parte de Holanda, Bélxica, Luxemburgo, Flandres, Artois, Picardía etc.

Carlos o Temerario (1467-1477) foi o derradeiro duque de Borgoña valón; empeñouse en conquistar as terras que se interpoñían entre o norte (Holada, Bélxica) e o sur dos seus territorios para crear un reino continuo. As guerras e as rebelións internas provocaron o seu fracaso. Morreu durante o asedio de Nancy; o seu cadáver achouse sobre un lago xeado medio comesto polos lobos.

María de Valois foi a derradeira duquesa da Borgoña independente; casou con Maximiliano I de Austria; nas capitulacións matrimoniais estipulárase que o segundo fillo deste matrimonio herdaría os territorios maternos, pero María faleceu antes de que isto acontecese. Entón, Borgoña pasou a Francia e os Países Baixos a Austria.

VISITAS 

Polas rúas de Dijon

Polas rúas de Dijon

O Museo de Belas Artes está instalado no Pazo dos Duques e dos Estados de Borgoña**, que merece unha visita para ver, entre outras obras, a Sala dos gardas (ou das Festas), construída por Filipe o Bo e onde se celebraban as comelladas; a tumba de Filipe o Atrevido***, na que traballaron, sucesivamente, de 1385 a 1410, escultores como Jean de Marville, Claus Sluter e Claus de Werwe: unha estatua xacente  sobre unha lousa de mármore negro apoiada en arcos de alabastro que acubillan 41 figuriñas de “choronas” (pranteiras) moi naturalistas: cregos, cartuxos, parentes, amigos e oficiais do príncipe, todos enloitados e encapuchados, conformando un lúgubre cortexo fúnebre do defunto.

A tumba de Xoán Sen Medo e de Margarida de Baviera*** (de entre 1443-1470) reproducen o modelo da tumba anterior, pero cun estilo máis próximo ó gótico flamíxero.

Estas tumbas marcaron un antes e un despois na arte dos moimentos funerarios europeos.

Nun bar de Dijon axudaban a calcular

Nun bar de Dijon axudaban a calcular

A catedral de San Benigno (séculos XIV e XVIII, cunha cripta do séc. XI), igrexas de San Filiberto (románica), Nôtre Dame (séc. XIII, estilo gótico borgoñón), de San Miguel (con torres do gótico flamíxero do séc. XV, fachada monumental cos bustos dos profetas Daniel, Baruch, Isaías, Ezequiel, David tocando a harpa e Moisés).

Nos arrabaldos da cidade quedan os restos da cartuxa de Champmol (fundada por Filipe o Atrevido no séc. XV), entre os que se atopa a portada e o chamado Pozo de Moisés, obras de Claus Sluter.

As esculturas do gótico borgoñón son esaxeradamente realistas, con moito aire tráxico, acrecentado pola profundidade e movemento das pregas das vestiduras. Os monumentos funerarios borgoñóns foron modelo para boa parte de Europa.

Feito o cálculo... cervexa ó papo

Feito o cálculo… cervexa ó papo

Viaxe ó sur de Alemaña 7

Por Xosé María Lema Suárez
7º día (Mittwoch / mércores 26 agosto)

Heidelberg – Colmar (292 km)

Heidelberg – Baden-Baden 90 km
Baden Baden – Estrasburgo 60 km
Estrasburgo – Friburgo 90 km
Friburgo – Colmar 52 km
TOTAL 292 km

No transcurso da viaxe de Heidelberg a Baden-Baden Antón G. Losada falounos sobre a “A Selva Negra e o Rin”, e Xela Cid, camiño de Estrasburgo, fixo un percorrido bibliográfico pola Selva Negra, a xente importante que naceu nesta zona, o bosque alemán, a ecoloxía alemá e galega (a importancia do Partido dos Verdes), os espazos protexidos de Alemaña e Galicia (moi “parecidos”, como ben se sabe) etc.

BADEN-BADEN **

-54.000 hab.

-é a estación termal máis importante de Alemaña (termas xa coñecidas polos romanos, Aquae Aureliae).

-no séc. XIX foi a ‘capital estival’ de Europa, frecuentada pola burguesía europea e por intelectuais coma Tolstoi, Nietzsche e Wagner. Fiodor Dostoievski e Johannes Brahms residiron aquí varios anos. Nesta centuria xurdiron grandes establecementos termais, teatro, hipódromo e un dos casinos máis luxosos do mundo. Tras a IIGM foi sede das forzas francesas de ocupación.

-situada no val do Oos, entre as últimas elevacións da Selva Negra (Schwarzwald) e o val do Rin.

O río Oos de Baden-Baden (e Manolo tamén, claro)

O río Oos de Baden-Baden (e Manolo tamén, claro)

Visitas

-o Castelo Novo (Neues Schloss), edificio de finais do séc. XIV sobre o antigo castelo. Situado no outeiro da Florentinerberg e rodeado de maxestosos xardíns. Pódese pasear pola terraza exterior, pois o xardín é privado.

-o Castelo Vello (Altes Schloss) ou Castelo de Hohenbaden data do séc. XII. Atópase en ruínas, pois os seus propietarios –os mesmos do castelo novo- non o reconstruíron tras o incendio sufrido en 1559.

-a Kurhaus*, pazo neoclásico de principios do séc. XIX (1821-1824), que acubilla o luxoso Casino de Baden-Baden, famoso polos decorados do interior, inspirados en pazos franceses, e polos persoeiros que o frecuentaron. Estivemos na entrada do Casino e, ó nos escoitar falar, saudounos unha empregada italiana, que sabía de Galicia porque a súa mellor amiga era galega de Lugo. Por certo, que a italiana aínda debe estar debullando a lección-express que de Galicia lle deu Arturo Novo.

A Kurhaus (Casino) de Baden- Baden [XMLS]

A Kurhaus (Casino) de Baden- Baden [XMLS]

-o Lichtenthaler Allee**, paseo axardinado trazado en 1655 pola beira do río Oos, con máis de 300 variedades de árbores e instalación deportivas. Desde sempre foi un dos lugares máis frecuentados pola burguesía, antes e agora. Preto atópase o parque Gönneranlage, de principios do séc. XX, con fontes e pérgolas.

-a Stiftskirche é unha igrexa de estilo gótico do séc. XV, onde se enterraban os margraves de Baden. A alta torre é do séc. XVIII, barroca (coma o interior).

Os casinos, mellor desde fóra, ¿non si Arturo?

Os casinos, mellor desde fóra, ¿non si Arturo?

-as ruínas do Balneario Romano son un museo da antiga cultura do baño. Atópase debaixo da praza do Mercado e do balneario Friedrichsbad. Con case dous mil anos de antigüidade son unha das instalacións balnearias mellor conservadas. Tamén se conserva parte das murallas romanas.

Tanto a estación termal de Friedrichsbad como as Termas de Caracalla teñen modernísimas instalacións para o baño.

FRIBURGO DE BRISGOVIA

(FREIBURG IM BREISGAU)**

-212.000 hab.

-cualificada como a máis fermosa e célebre cidade da Alemaña suroccidental, espállase polas ladeiras occidentais da Selva Negra e a chaira do Rin.

-a zona antiga coas famosas canles de auga (Bächle) que atravesan a cidade é destino duns tres millóns de visitantes anuais. A cidade considérase a porta de entrada á Selva Negra; conta cun clima morno e solleiro. Considérase a capital da ecoloxía alemá.

-é famosa a súa universidade, fundada en 1457.

A Kaufhaus, da praza da catedral (XMLS)

A Kaufhaus, da praza da catedral (XMLS)

Visitas

-a Catedral (Münster)** está dedicada á Virxe e é un dos edificios góticos máis importantes de Alemaña. Construíuse en tres etapas entre 1120 e 1513. É de estilo gótico, pero de diferentes épocas. A torre-campanario (do ano 1350), de planta cadrada, ten forma de pirámide octogonal que se eleva ata os 116 m de altura.

Imaxe de Santiago peregrino, no pórtico da catedral de Friburg (XMLS)

Imaxe de Santiago peregrino, no pórtico da catedral de Friburg (XMLS)

-a praza da Catedral (Münsterplatz)* está formada por notables edificios históricos: unha fonte de 1483 (a Fischbrunnen), o Pazo Arcebispal (1756), a Kaufhaus* (casa de 1525-1532 cunha fachada decorada con estatuas dos emperadores da casa Habsburgo, feitas en 1534), a Wenzigerhaus, casa rococó de 1761.

-no convento dos Agostiños está o Museo de Arte e Historia da Cidade (Augustinermuseum).

-a Rathusplatz* é a praza principal e máis fermosa da cidade. Nela atópase a estatua de Berthold Schwarz, o monxe ó que se atribúe a invención da pólvora para disparar (por volta do ano 1330).

-arredor desta praza atópanse edificios notables, coma o Neus Rathaus (‘Casa Nova do Concello’), obra de entre 1896-1900, e o Altes Rathaus (‘Casa Antiga do Concello’), ergueita entre 1556-1559. Á esquerda da igrexa franciscana de San Martiño atópase a Walfish* (‘Casa da Balea’), construída en 1516, cun elegante pórtico e portada gótica tardía.

Capital da ecoloxía. – Friburgo e tamén moi visitada por persoas interesadas nas enerxías renovables e nas políticas de desenvolvemento, debido ó grande éxito que tiveron na cidade e tamén no länder. A cidade posúe a o maior número de instalacións ambientais da Unión Europea. Como é a cidade con maior número de horas de sol de Alemaña, aquí ten a súa sede a Sociedade Internacional de Enerxía Solar (ISES) e conta co Instituto Fraunhofer para sistemas de enerxía solar. Cada ano celébrase en xuño Intersolar, a maior feira de enerxía solar. Ademais, o medio predominante de transporte é aquí a bicicleta: a cidade integra un circuíto para ciclistas cun total de 400 km de lonxitude. O termo municipal conta cunha superficie total de 15.300 ha, das 6.333 ha son de bosque.

O clan carballés, na praza da catedral [XMLS]

O clan carballés, na praza da catedral [XMLS]

-a 30 km, preto de Rust bei Freiburg, está o Europa-Park, parque temático de diversión para os rapaces. É famosa a mascota do parque, Euro-Maus, e todos os seus amigos. Tamén hai espectáculos para adultos, como o Gladiator Stunt Show, con carreiras de cuádrigas e combates de gladiadores-.

Entrando nesta cidade falamos do noso paisano da Piolla (Nantón-Cabana) Xosé Manuel García Álvarez, casado con Elisabeth Schaible, natural de Freiburg. Os dous viviron durante anos nesta cidade e deron clase na súa universidade. Cando se creou a TVG (contra 1984) decidiron vir para Galicia, pois a Pepe ofrecéranlle o cargo de director do Arquivo da TVG, que estivo ó seu cargo ata que se xubilou hai uns poucos anos. Elisabeth segue sendo profesora de alemán na USC. Xosé Manuel García estudara na Universidade Pontificia de Roma co baiés Uxío Romero Pose (1949-2007), bispo auxiliar de Madrid de 1997 á súa morte; despois tamén en Montpellier e Freiburg im Brisgau, onde sería, durante oito anos, Wissenschaftlicher Assistent para Historia. Foi coautor do Diccionario dos Nomes Galegos (Ed. Ir Indo, 1992), dirixido por X. Ferro Ruibal, e con Elisabeth Schaible ou en solitario traduciu do galego ou ó galego obras do castelán, alemán, italiano e portugués en materias como literatura, sociedade , lingüística ou historia. Traduciu, entre outros, a E. Kant e ó escritor checo de fala alemá Franz Kafka (A Metamorfose). Destaca a súa tradución d’A ética protestante e o «espírito» do capitalismo (USC/Fundación BBVA, 2006), obra do filósofo alemán Max Weber (1864-1920) na que se trata de explicar o maior desenvolvemento económico dos países protestantes do norte de Europa, propagadores do capitalismo moderno, fronte ós católicos do sur.

Casa onde viviu o humanista Erasmo de Rotterdam (sé XVI)

Casa onde viviu o humanista
Erasmo de Rotterdam (sé XVI)

Unha das traducións do nantonés Xosé M. García do alemán ó galego

Unha das traducións do nantonés
Xosé M. García do alemán ó galego

ALSACIA (FRANCIA)

ESTRASBURGO***

(STROSSBURI, en alsaciano; STRASSBURG en alemán; STRASBOURG en francés)

-272.000 hab., pero a súa área urbana abarca unha poboación de 1.175.000 hab, estendendo a súa influencia ás localidades próximas de Alemaña.

-capital de Alsacia e do departamento francés do Baixo Rin, sede do Parlamento Europeo e do Consello de Europa. Cidade universitaria con máis de 58.000 estudantes.

-rango cultural moi elevado, con teatro, biblioteca, orquestra e ópera.

-no eido económico, é a segunda praza bancaria de Francia cunha bolsa e seis sedes bancarias. O sector industrial é tamén moi importante.

-é a oitava cidade a nivel mundial en organización de congresos, por detrás de Madrid e por diante de Barcelona.

Catedral de Estrasburgo

Catedral de Estrasburgo

Historia

A cidade, bañada polo río Ill (afluente do Rin), é de orixe romana; foi fundada no ano 12 aC polo xeneral Druso o Maior a partir dun campamento para as lexións, que recibiu o nome de Argentoratum (‘Arxentina’). Malia seren derrotaron na batalla de Argentoratum no ano 357, o pobo xermánico dos alamáns ocuparon a zona no ano 406; Argentoratum foi destruída polos hunos de Atila no 451, e contra o 500 foi reconstruída polos francos merovinxios de Clodoveo I, que a bautizaron como Strateburgus, reinstaurando un bispado que tivera anteriormente.

ano 800: Estrasburgo forma parte do Sacro Imperio Romano Xermánico de Carlomagno. Este morre no 813 e sucédeo o seu fillo Ludovico Pío, cun reinado moi convulso, cheo de rebelións . Á súa morte o imperio carolinxio dividirase entre os fillos de Ludovico (netos de Carlomagno): Carlos o Calvo, Luís o Xermánico e Lotario.

ano 842: os Xuramentos de Estrasburgo (Sacramenta Argentariae) foron uns xuramentos de axuda mutua entre Carlos o Calvo e Luís o Xermánico contra o seu outro irmán Lotario. Teñen a particularidade de que son os documentos máis antigos que se conservan do antigo francés (‘romana lingua’) e do antigo alemán (‘teudisca lingua’); o seu carácter bilingüe proba a existencia de grupos lingüísticos diferenciados, orixe das linguas francesa e alemá.

Catedral de Estrasburgo

Rosetón da catedral de Estrasburgo (XMLS)

ano 843: Tratado de Verdún, polo que queda dividido o Imperio carolinxio en tres reinos: Carlos o Calvo recibe a parte occidental (orixe da actual Francia), Lotario recibe a zona central (a Lotarinxia: desde o mar do Norte –a Renania, os Alpes e Italia-) e Luís o Xermánico a parte oriental (Xermania, orixe da actual Alemaña). A Lotarinxia conservaba a dignidade imperial, nominalmente. Estrasburgo e Alsacia quedaron dentro da Lotarinxia, pero máis adiante integraríase na Xermania, abrindo un período de influencia do ámbito xermánico ata que Alsacia e a súa capital quedaron anexionadas a Francia no séc. XVII.

ano 982: o emperador Otón II concédelle ó bispo de Estrasburgo a autoridade sobre o conxunto da cidade e arredores.

-durante séculos haberá loitas entre a poderosa burguesía da cidade e os bispos. En 1262 o bispo Walter de Geroldseck foi derrotado na batalla de Hausbergen e Estrasburgo pasa de ser cidade dominada polo señorío feudal eclesiástico a cidade libre do Imperio, rango que a equipara en privilexios a outras cidades alemás.

-en 1681 as tropas de Luís XIV anexionaron Alsacia á coroa de Francia, momento en que pasaron a ser francesas ata a Guerra franco-prusiana (1870), cando volveu a ser alemá ata final da Iª Guerra Mundial, en que volveu a Francia (22-11-1918).

Rosetón da catedral de Estrasburgo (XMLS)

Rosetón da catedral de Estrasburgo (XMLS)

-o 19-6-1940 a tropas alemás entraron en Estrasburgo. A cidade, anexionada de novo a Alemaña, foi designada capital de Alsacia dentro do III Reich. Os nazis e os colaboracionistas alsacianos destruíron a sinagoga xudía –que era unha das maiores de Europa- e en 1942 decidiuse a incorporación forzada masiva de milleiros de mozos alsacianos ó exército alemán (episodio do Malgré Nous ‘ó noso pesar’). Moitos destes mozos alsacianos foron enviados á fronte rusa. No cercano campo de concentración de Struthof-Naztweiler o médico dos SS August Hirt realizou experimentos criminais cos prisioneiros de guerra. Foi o primeiro dos campos de exterminio descuberto polos aliados (novembro 1944). A partir de 1943 a cidade sofre bombardeos da aviación aliada; o de agosto de 1944 afectou ó seu centro histórico.

Visitas en Estrasburgo

A Grande Île (‘a Grande Illa’) –ou Elipse insular, pola súa forma- é o centro histórico de Estrasburgo, declarado pola UNESCO Patrimonio da Humanidade en 1988 por ser exemplo de barrio antigo de cidade medieval. Para marcar este status hai 22 placas de latón colocadas nas pontes que permiten acceder á illa.

Vista parcial da Grande Île de Estrasburgo (XMLS)

Vista parcial da Grande Île de Estrasburgo (XMLS)

O principal edificio da Grande Île é a catedral de Nôtre Dame***, iniciada no séc. XI, aínda que a maior parte da construción data do séc. XV (estilo gótico). Trátase da cuarta igrexa do mundo en altura. Destaca a fachada***, cun magnífico rosetón; o tímpano da portada central conta con escenas bíblicas en catro rexistros; o tímpano da portada dereita representa a parábola das virxes sabias e as virxes necias; na portada esquerda as esveltas esculturas personalizan as virtudes triunfando sobre os vicios.

Desde o miradoiro da frecha da torre da esquerda hai estupendas vistas.

A portada do Reloxo (séc. XIII) atópase no lado dereito da catedral: rodeando a figura de Salomón a Igrexa sostén a cruz e o cáliz, mentres que a Sinagoga se inclina intentando recoller anacos dunha lanza e das táboas da Lei, que caen das mans. No tímpano do pórtico represéntase a Durmición da Virxe**.

No interior da catedral, ademais das vidreiras, o púlpito e o órgano atópase o famoso Reloxo astronómico (1838), no que se representan os días da semana como carros no que viaxan as divindades e que se van asomando por enriba do reloxo; cada cuarto de hora unha serie de autómatas golpean as campás, mentres que a Morte é a que dá as horas. Ás 12,30 h ten lugar un gran desfile na parte alta do reloxo. Hai tamén desfile dos apóstolos. Para ver todo isto hai que presentarse ás 11,45 h e hai que pagar 2 €.

Barcaza de turistas pasando por baixo a ponte xiratoria aberta dunha das canles (XMLS)

Barcaza de turistas pasando por baixo a ponte xiratoria aberta
dunha das canles (XMLS)

Á esquerda da catedral, a Maison Kammerzell é unha xoia da arquitectura en madeira decorada con frescos no seu interior. Toda esta zona é de rúas de trazado medieval.

Hai outras igrexas coma a de Sto Estevo (St.Etienne) -románica, parcialmente destruída durante os bombardeos de 1944-; a de San Tomé, románico-gótica; a de San Pedro o Mozo –protestante, de estilo gótico, cunha cripta do séc. V- e a de San Pedro o Vello –neogótica, católica, aínda que hai outra co mesmo nome que é protestante-.

Preto destas últimas igrexas atópase La Petite France**, que no seu tempo foi barrio de pescadores, curtidores e muiñeiros. É unha zona con pontes sobre illas do río Ill, con exclusas, muíños etc. (Le Quai des Ponts-Couverts ‘O Peirao das Pontes Cubertas’).

Hai museos no Palacio Rohan (edificio neoclásico do séc. XVIII). O Museo Alsaciano é un museo de corte etnográfico que reconstrúe interiores de casas alsacianas, un laboratorio dun boticario alquimista etc.

Na gastronomía alsaciana ten sona o choucroute, o foie-gras, os viños alsacianos e os augardentes.

No Peirao das Pontes Cubertas, de La Petit France [XMLS]

No Peirao das Pontes Cubertas, de La Petit France [XMLS]

As institucións europeas

Por ser historicamente unha cidade disputada por Francia e Alemaña e pola súa situación xeográfica central, Estrasburgo é sede de institucións e organismos da UE e do Consello de Europa.

Un dos edificios dependentes do Parlamento Europeo, que puidemos ver "medio clandestinamente" (estaba prohibido o paso) [XMLS]

Un dos edificios dependentes do Parlamento Europeo, que puidemos ver “medio clandestinamente” (estaba prohibido o paso) [XMLS]

A cidade é considerada a capital da UE, aínda que organismos e axencias da UE teñen a súa sede noutras cidades (p.ex., o Banco Central Europeo, en Fránkfurt; o Banco Europeo de investimentos en Luxemburgo).

Estrasburgo é a sede do Parlamento Europeo (onde se celebran as sesións plenarias), do Eurocorpo, do Europol (centro de información), da Corte Europea dos Dereitos Humanos, e doutras 22 institucións europeas, coma o Consello de Europa.

Os edificios administrativos atópanse no chamado Barrio Europeo, propiedade da cidade.

A cidade simboliza a reconciliación franco-alemá, que se ve plasmada no Jardin des deus rives (‘Xardín das dúas ribeiras’).

COLMAR***

Trátase dunha cidade antiga (de 67.000 hab), ben conservada, que conta con edificios de gran tamaño de estilo gótico alemán e do primeiro renacemento, así como igrexas antigas, como a de San Martiño, colexiata do séc. XIII.

Entre os lugares para visitar, a Praza da Antiga Aduana (Ancienne Douanne / Kolfhus)*, con construcións con trama de madeira, entre elas a chamada Casa do Ferro Candente.

Reprodución a escala, nunha rotonda á entrada de Colmar, da Estatua da Liberdade de Bartholdi [XMLS]

Reprodución a escala, nunha rotonda á entrada de Colmar, da Estatua da Liberdade de Bartholdi [XMLS]

-a Maison Pfister**, construída en 1537, con fachada pintada; a casa que pertenceu ó pintor Schongauer (Casa da Viola), do séc. XV, e a Casa do Cisne (onde viviu o pintor).

Entre os museos: o Museo Bartholdi (August Bartholdi, o escultor que fixo a Estatua da Liberdade de Nova York, naceu en Colmar en 1834); nunha das rotondas de entrada á cidade hai unha reprodución a unha escala sensiblemente menor desta famosa estatua. Tamén é interesante o Museo de Unterlinden, co retablo de Ussenheim***, realizado entre 1500-1515 por Mathias Grünewald (dun realismo moi cru).

-Museo Animado do Xoguete e dos trens de xoguete (para ir con nenos).

-Unha vez ó ano, no mes de agosto, Colmar celebra a Feira dos Viños.

Pouco puidemos ver desta cidade, pois chegamos á tardiña. Ceamos (con viño branco alsaciano, en vez da cervexa habitual de toda a viaxe) e xa fomos descansar. Pola mañá veriamos, nunha rotonda, unha reprodución a escala da estatua da Liberdade de Nova York, destinada a lembrar que o seu autor era colmarés.

Ruta dos Viños alsacianos: entre Estrasbusrgo e Colmar, nun val situado ó oeste da autoestrada que une estas dúas cidades (en concreto: de Marlenheim a Thann).

Viaxe ó sur de Alemaña 6

 

6º día (Dienstag / martes 25 agosto)

Bad-Windsheim – Rothenburg – Heidelberg ( 176 km)

Bad-Windsheim – Rothenberg ob der Tauber 26 km
Rothenburg ob der Tauber-Heidelberg 150 km
TOTAL 176 km

ROTHENBURG OB DER TAUBER**

Tras o almorzo, en pouco tempo puxémonos nesta cidade de arredor duns 12.000 hab., situada nun lugar desde o que domina o río Tauber, na Romantische Strasse; a súa principal atracción turística está no ben conservado centro medieval.

A muralla cuberta de Rothenburg (foto XMLS)

A muralla cuberta de Rothenburg (foto XMLS)

Historia

Nun promontorio sobre o río, nos xardíns hoxe chamados de Burggarten, construíuse en 1142 o castelo imperial da casa Hohenstaufen, a carón do cal medrou unha vila amurallada que en 1274 obtivo a rango de cidade libre do Sacro Imperio.

-tras o terremoto de 1356 construíronse as murallas actuais e moitos dos principais monumentos.

O Grolo Mestre (Meistertrunk):: en 1631, durante a Guerra dos Trinta Anos, a cidade foi tomada polos suecos, ó mando do conde de Tilly, quen fixo prisioneiros ós concelleiros da cidade, condenounos  a morte e ordenou que a cidade fose incendiada. O alcalde deulle como ofreza de benvida viño servido nun colorido vaso de vidro de tres litros e medio. Tilly ofreceu respectar a cidade se alguén era capaz de beber o viño da xerra nun único grolo. O alcalde, Georg Musch, ofreceuse e deu bebido todo o viño nun só grolo, co cal a cidade foi salvada da destrución. Este feito deu lugar a unha festa, a Meistertrunk (‘grolo mestre’) que se celebra en distintos momentos do ano, entre maio e outubro.

DSC07951

Testemuño dun doador xaponés na rolda das murallas de Rothenburg (XMLS)

Despois de que, en 1650, as últimas tropas abandonasen a cidade, o seu desenvolvemento quedou paralizado, e ese foi a razón de que se conservasen moitos edificios desta época.

En 1803 pasou a formar parte do Estado libre de Baviera, e a partir de entón foi destino turístico para ingleses e franceses.

No séc. XX, no período de entreguerras, foi un bastión do incipiente partido nazi (nas eleccións de 1933 este partido recibiu o 83 % dos votos dos seus cidadáns).

O 31-03-1945 foi bombardeada pola aviación americana, que destruíu o 40 % da cidade, pero a destrución apenas afectou ós edificios históricos, que foron reconstruídos ó remate da guerra.

Cóntase que o 17-04-1945, a piques de finalizar a IIGM, o xeneral americano Devers deu orde de que a artillería atacase a cidade, pero esta foi salvada por outro oficial americano, John McCloy, que, como sabía pola súa nai da beleza medieval da cidade, foi remiso a destruíla sen máis e pediu permiso para solicitar a rendición antes do ataque; o comandante rexional alemán rexeitou a oferta, pero o maior alemán Thömmes, que estaba ó mando das tropas de defensa, ignorou esta orde e rendeu a cidade.

Semella unha lenda urbana, pero, como dirían os italianos, “si non è vero, è ben trovatto”.

DSC07961

Casa do Concello e praza Maior (XMLS)

Visita

Hoxe en día o turismo é a base da economía de Rothenburg (turistas de todo o mundo, xaponeses en particular): rúas estreitas, prazas pequenas, edificios antigos ben conservados… Pasou a ser a imaxe da Alemaña romántica. O conxunto da esquina da praciña Plönlein –na Schmiedgasse- é unha das imaxes máis recoñecidas de Alemaña. Polo seu aspecto medieval a cidade apareceu en varios filmes: Chitty Chitty Bang BangPinoccio de Disney etc.

A maior parte dos visitantes percorremos a pé ocamiño de rolda das murallas dos séculos XIV e XV, con 43 torres. Todo ou en parte. Observamos que nelas había pedras con nomes inscritos, pertencentes a persoas de diversos países do mundo, particularmente xaponeses, pero tamén norteamericanos, alemáns etc. Seguramente foron doadores, persoas que colaboraron economicamente cunha importante cantidade para a restauración e conservacións das murallas. Un método que tamén se podería poñer a andar en Galicia.

Vista parcial de Rothenburg desde a torre branca do Concello (XMLS)

Vista parcial de Rothenburg desde a torre branca do Concello (XMLS)

As guías recomendan entrar pola porta Röder Tor (E.), para seguir cara ó norte para chegar á Würzburger Tor (despois de pasar por outras dúas); no extremo NO atópase a Klinger Tor (con bos miradoiros); diante da porta, a igrexa Wolfgangskirche (de 1475).

Polo lado O. atopamos outras tres torres, ata chegar á porta fortificada de Burgtor, cunha alta torre. No Burgggaten*, o xardín do montículo penedío sobre o río Tauber, atópase a Blausiuskapelle, único resto da fortaleza imperial do séc. XIII, na actualidade dedicada ós Caídos. Desde alí hai un boa perspectiva sobre o río: na beira do río vese a torre Topplerschlösschen (de 1388) e a ponte Doppelbrücke sobre o Tauber (sécs. XIV-XV), e logo o santuario de Kobolzellerkirche, de estilo gótico serodio.

Igrexa gótica de St. Jacob (Santiago) [XMLS]

Igrexa gótica de St. Jacob (Santiago) [XMLS]

Continuando polo lado sur chegamos á torre Johanniterturn, situada fronte á igrexa gótica Johanniskirche (finais séc. XIV). No edificio do antigo mosteiro, reconstruído en 1718, ten a súa sede o Mittelalterliches Kriminal Museum (‘Museo da Criminoloxía e da Tortura’), visitable (hai que pagar); no exterior hai unha gaiola de ferro para a exposición pública dos condenados, quizais ata a súa morte (lembra a “armadura de forca”, que existía en Tilbury, na entrada do porto de Londres para escarmento dos piratas e corsarios), un carro-prisión para transportar presos e un aparello para as decapitacións.

Continuando cara ó sur pola rúa Untere Schmiedgasse ataPlönlein** (< lat. planum) hai unha encrucillada de rúas entre casas de trabes entrelazadas e unha fonte; á dereita, en descenso, a poderosa torre cadrada Kobolzeller Tor (séc. XIII), e outra cadrada máis, a Kohlturn.

Se desexamos continuar pola estreita prolongación cara ó sur pola rúa Spitalgasse chegaremos ó Spital**, un grande hospital construído entre 1574 e 1591 por L. Weidmann.

A cidade antiga e a nova (ó fondo) de Rothenburg (XMLS)

A cidade antiga e a nova (ó fondo) de Rothenburg (XMLS)

Volvendo ó centro da cidade polas rúas citadas, naMarktplatz (‘Praza Maior’) atópase o Rathaus(Casa do Concello), o edificio máis fermoso, cunha parte renacentista (1572-1578) –a que mira á praza-, porticada e con galería no alto, unha torre cun miradoiro na esquina; a parte que mira á rúa Herrngasse é gótica do séc. XIII, cunha torre do séc. XVI. No interior, hai unhas salas renacentistas e a sala gótica Kaisersaal, ligada ó recordo da Meistertrunk.

Na visita que fixemos á Casa do Concello quixemos entrar na Kaisersaal -dedicada ó Grolo Mestre-, pero estaba pechada ós visitantes. Preguntamos e indicóusenos que só se abría con ocasión das celebracións, pois o do Grolo era un evento cultural periódico.

As vistas desde a torre da Casa do Concello son espléndidas, pero o tramo derradeiro para acceder á parte máis alta é de bastante dificultade. A subida é gratis ata este tramo, que é o que se cobra (2 € por persoa; hai unha funcionaria alí atendendo). Trátase dunha esqueira de madeira disposta verticalmente, duns dez ou doce chanzos. Se dificultoso é o ascenso pola estreitura do oco, aínda máis o é a baixada, pois hai que descender de recú e atoutiñando onde se colocan os pés, ata tocar o chanzo superior. O espazo ó aire libre, ben protexido por unha varanda de metal, é moi estreito, non recomendable para as persoas con certo exceso de peso, pois dificilmente non caben polo portelo de entrada.

A Marktplatz desde a torre da Casa do Concello (XMLS)

A Marktplatz desde a torre da Casa do Concello (XMLS)

-á dereita da Rathaus atópase a antiga adega Ratstrinkstube (de 1466), cun reloxo que se pon en movemento case a cada hora cunhas figuriñas que reconstrúen a historia da Meistertrunk.

rúa Herrngasse é a máis bonita; ábrese entre palacetes de diferentes épocas, e nela hai unha fonte do séc. XV (a Herrnbrunnen) e unha antiga igrexa gótica franciscana (Franziskanerkirche), hoxe evanxélica. Ó norte da Casa do Concello tamén hai unha igrexa de considerables dimensións dedicada a Santiago (St. Jakob**), de estilo gótico do séc. XV. No exterior, na lado sur, hai unha esvelta escultura de bronce dun Santiago peregrino, bastante moderna, co seu chapeu de amplas abas, a cabaza atada ó cinto, unha cuncha de vieira na man esquerda e un longo caxato na dereita. Xunto coa do exterior da igrexa de Augsburgo é a segunda escultura moderna que atopamos de Santiago peregrino, o que pode dar a entender que recentemente houbo unha recuperación das peregrinacións xacobeas desde Alemaña.

A gaiola do Museo da Tortura (XMLS)

A gaiola do Museo da Tortura (XMLS)

O carro-gaiola do Museo da Tortura (XMLS)

O carro-gaiola do Museo da Tortura (XMLS)

Saímos despois en direccións a Heidelberg. No longo traxecto (150 km), no que Pablo nos levou en boa parte por estradas secundarias –así tamén puidemos ver tamén a Alemaña “profunda”, que é de supoñer que tamén exista-, Xosé M. Penas Patiño, que se preocupara de facer as correspondentes fotocopias en Núremberg, deunos outra magnífica charla centrada tres ornitólogos alemáns -Johann F. Naumann (1780-1857), Konrad Lorenz (1903-1989) e Eduard Rüppell (1794-1884) e outros científicos coma Friedrich H. von Humboldt (1769-1859) e Alfred Lothar Wegener (1880-1930), o da teoría da deriva dos continentes. Sobre Von Humboldt tamén falaría Antón G. Losada, pois, segundo o diario da viaxe que o científico emprendeu cara a América desde o porto da Coruña, o último anaco de terra que viu do continente europeo seica foi a illa Sisarga de Malpica: “el último objeto que vieron sus ojos del Viejo Mundo” (Humboldt y el cosmos. Vida, obra y viajes de un hombre universal (1769-1859); Ediciones del Serbal, 1982, páx. 58).

Non fomos todo por autoestradas, pois o intrépido condutor Pablo Bustelo tamén nos aventurou por estradas secundarias, coma esta de Rothenburg a Heidelberg (XMLS)

Non fomos todo por autoestradas, pois o intrépido condutor Pablo Bustelo tamén nos aventurou por estradas secundarias, coma esta de Rothenburg a Heidelberg (XMLS)

HEIDELBERG**

-143.000 hab.

Situada nas beiras do río Neckar (afluente do Rin), nunha das zonas máis cálidas de Alemaña, é unha cidade famosa polo seu centro histórico e por ter a universidade máis antiga de Alemaña (fundada en 1386). Ten augas termais, que tamén atrae o turismo. Tamén é coñecida polo descubrimento, en 1907, da mandíbula do ‘home de Heidelberg’, que habitou este lugar hai 600.000 anos.

Algo de historia

No séc. V a.C. existía neste lugar unha fortaleza celta. No ano 40 d.C. instalouse un campamento permanente e construíuse unha ponte de madeira sobre o río. No ano 260 o campamento foi conquistado polos pobo xermanos.

No ano 863 fundouse o mosteiro de San Miguel no Heiligenberg, no interior da dobre muralla da fortaleza celta. No ano 1115 o castelo de Heidelberg pasa á casa de Hohenstaufen. No 1225 Luís I, duque de Baviera, obtivo o Palatinado e, polo tanto, tamén o castelo.

O ano 1386 Ruperto I, elector do Palatinado, funda a Universidade de Heidelberg, que andando o tempo desempeñará un papel importante na época do humanismo e a Reforma, e tamén no conflito entre o luteranismo e o calvinismo. En 1518, uns meses despois de facer públicas as 95 teses contra as indulxencias, Martiño Lutero foi recibido en Heidelberg para a súa defensa. En 1555 a cidade pasouse ó calvinismo e veríase inmersa na Guerra dos Trinta Anos; foi devastada polos franceses en 1689 e en 1693, e máis tarde reconstruída (casas de estilo barroco). A biblioteca de Heidelberg, fundada en 1421, é a biblioteca pública máis antiga de Alemaña que aínda permanece intacta. Está considerada tamén un dos berces do Romanticismo alemán.

1933-45: Heidelberg foi unha das prazas fortes do partido Nazi, que era o máis votado nas eleccións. Entre 1934-35 o réxime construíu un grande anfiteatro en Heiligenberg para celebrar os acontecementos das SS. A cidade non fora bombardeada durante a IIGM por non ser centro industrial Rematada a guerra, morrería aquí o xeneral americano Patton, en accidente de tráfico.

O castelo de Heidelberg (XMLS)

O castelo de Heidelberg (XMLS)

Visitas

castelo (Schloss)** atópase na parte alta da cidade, no lado sur. Hai desde alí fermosas vista da cidade e do río. Puidemos acceder a el polo funicular, pois ós autobuses estalles prohibido. O billete do funicular (12 € ida e volta) permite tamén a visita á Botica do castelo e ás dúas grandes cubas do bar-restaurante.

Plano da cidade

Plano da cidade

O castelo foi construído contra o 1400 polo príncipe elector e rei de Alemaña Ruperto III, para logo ilo ampliando. Foi semidestruído polos franceses en 1689 e 1693. A través da torre da Portada (TorTurm), de forma cadrada, do ano 1530, accédese a un patio interior, con fachadas renacentistas. Entrando veremos a Fassbau, bodega construída entre 1583-1592 que conta cunha enorme cuba, a Grosses Fass*, construída en 1751 cunha capacidade de 220.000 litros; hai outra máis antiga, a Kleiness Fass*, de “tan só” 45.000 litros (do ano 1664).

Polo lado norte esténdese o Friedriechsbau*, pazo renacentista mandado construír por Frederico IV entre 1592-1610.

No lado leste atópase a xoia do castelo, o Ottheinrichsbau**, pazo mandado construír polo príncipe elector Otón Henrique entre 1556-1559. É unha obra mestra do renacemento alemán, con exuberante decoración dun artista flamengo. Neste edifico instalouse un valioso Museo de Botica (oDeutsches Apotheken Museum), con valiosos mobles do séc. XVIII e unha colección de receitas antigas. A Apotheken Turn presta acubillo a un antigo laboratorio de alquimia.

Vista de Heidelberg desde o Castelo, coa ponte vella sobre o río Necker (XMLS)

Vista de Heidelberg desde o Castelo, coa ponte vella sobre o río Necker (XMLS)

rúa principal da cidade é aHauptstrasse*(uns 2 km de longo), que conta con edificios interesantes, como a Haus zum Riesen (a ‘Casa do Xigante’) de 1707.  Fronte a ela, a Friedrichsbau (1863), sede de institutos universitarios; na rúa Karpfengasse atópase o Kongresshaus, construído en 1901 pero reconstruído en 1990; máis adiante atópase a Providenzkirche(‘igrexa da Providencia’), así chamada polo lema ‘Dominus providebit’ (‘Deus proverá’), lema do príncipe elector Carlos Luís, que a mandara erixir en 1661.

33. Botica (Apotheke) do castelo de Heidelberg

A antiga botica do castelo de Heidelberg (XMLS)

O edificio da Alte Universität (‘Universidade Antiga’) é un edificio barroco de entre 1712-1728. No seu interior atópase aStudentenkarzer (‘Cárcere estudantil’), cuarto pequeno que serviu de 1778 a 1918 para encerrar os estudantes contestatarios.

Tamén é visitable a Neue Universität (‘Universidade nova’), construída entre 1930 e 1932, que conserva no patio aHexenturm (‘Torre das Bruxas’), único resto das edificacións do séc. XV. Fronte á Universidade atópase a Biblioteca universitaria, construída entre 1901-1905, con copias de valiosos manuscritos. Enfronte, cara ó sur, a Peterskirche (‘igrexa de San Pedro’), edificio gótico do séc. XV.

A Heiliggeistkirche (igrexa protestante) XMLS

A Heiliggeistkirche (igrexa protestante) XMLS

A Jesuitenkirche (igrexa católica) XMLS

A Jesuitenkirche (igrexa católica) XMLS

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Detrás da Universidade Nova hai edificios xesuíticos: Jesuitenkolleg (1703) e a Jesuitenkirche ‘Igrexa dos xesuítas’ (1711-1749), construcións barrocas.

Non lonxe da ponte Vella queda a Heiliggeistkirche, igrexa protestante construída entre 1399-1441 polo elector Ruperto III para sepulcro familiar. A torre data de 1508, aínda que remata en estilo barroco.

Pola Steingasse chegamos á Ponte Vella (Alte Brücke), construída por M. Maier entre 1786-1788; está decorada con estatuas e precedida por un arco triunfal que se abre entre dúas torres do séc. XV.

Pasando ó outro lado do río por esta ponte pódese ascender por un paso peonil ó Paseo dos Filósofos(Philosophenwag), desde onde se contemplan espléndidas vistas da cidade e do castelo.

A Ponte Vella sobre o río Necker (XMLS)

A Ponte Vella sobre o río Necker (XMLS)

Visita a igrexa de Moraime con Manuel Vilar

A pegada literaria de Rosalía de Castro en Muxía é o tema principal sobre o que xiran as actividades que está a realizar a Asociación Turismo Rural Muxía Natural. Para este domingo 21 organizan unha visita guiada a Moraime, antigo mosteiro do que hoxe se conserva a súa fermosa igrexa. O guía deste acto literario será o antropólogo Manuel Vilar. A visita comeza ás 17h deste domingo 21. Aínda que a visita é libre recoméndase realizar unha inscrición en muxiaturismorural2015@gmail.com para ter en conta os participantes dun acto que terá “doce” final.

 

 

 

O profesorado aventúrase na ruta da Costa do Solpor

Despois do éxito da primeira edición, este sábado realizarase unha edición da ruta Costa do Solpor. Neste caso, non é unha convocatoria aberta ao público en xeral, xa que está dirixido a mestres e mestras de toda Galicia. O encontro está organizado polo CEFI (Centro Autonómico de Formación e Innovación), o antigo CEFORE (Formación do Profesorado), dependente da Xunta de Galicia. Perante a alta demanda (un cento de persoas) vanse realizar dúas quendas.

A viaxe é semellante á “excursión inaugural” organizada polo Seminario de Estudos da Costa da Morte do pasado 17 de outubro de 2015.

Vimianzo ==> ruínas do pazo de Boallo (Berdoias) ==> praia da Langosteira (Fisterra) ==> porto de Fisterra e castelo de San Carlos, onde o poeta Alexandre Nerium recitará unhas poesías súas que inspiraron pasaxes da novela ==> paso por preto da Casa do Crego Sabio (Sta.Mariña-Muxía) – punta da Buitra / furna da Buserana / monte Cachelmo ==> xantar nos Muños (Muxía); pola tarde: paso pola Ponte do Porto ==> Alto das Campeleiras (Santa Mariña) e Camelle.

Segundo a organización do CEFORE, veñen profesores/as de sitios ben distantes de Galicia: do Val do Dubra, Ames, Santiago, A Coruña, Ferrol, Ribadeo, Lugo, Boiro, Pontevedra, Cangas, Moaña…).
Participantes na primeira edición da Ruta Costa do Solpor. (Foto: Xurxo Lobato)

Participantes na primeira edición da Ruta Costa do Solpor. (Foto: Xurxo Lobato)

A Ruta Costa do Solpor é un percorrido polos lugares nos que transcorre a novela homónima escrita polo presidente do SEMESCOM, Xosé María Lema Suárez.

Viaxe ó sur de Alemaña 5

VIAXE Ó SUR DE ALEMAÑA (5ª ENTREGA)

.5º entrega (Luns  / Montag 24 August)Ratisbona – Núremberg – Bamberg – Bad-Windsheim ( 246 km)
Ratisbona-Núremberg 112 km
Núremberg-Bamberg 63 km
Bamberg-Bad-Windsheim 71 km
TOTAL 246 km

Camiño de Núremberg: as primeiras conferencias rodantes

Pola mañá o viaxeiro Antón García Losada, completando o seu traballo da guía impresa, ilustrounos sobre o marco xeográfico, cunha conferencia impartida (como as que virían despois) micro en man desde a cadeira do guía, que ben podería levar como título: “Rexións naturais de Alemaña. Baviera e os Alpes”.

A continuación entrou en escena a viaxeira Xela Cid, que dedicou o seu parlamento a falar sobre “Ecoloxía fluvial. Os ríos alemáns e os ríos galegos. O pai Rhin e o pai Miño. O Rhin e o Danubio. O Rhin e o lago Bodensee”.

De Ratisbona a Núremberg: vila bávara [XMLS]

De Ratisbona a Núremberg: vila bávara [XMLS]

Pola tarde, camiño de Bamberg, foi Manolo Chouza quen, ademais de nos facer rir cos seus chistes, nos ilustrou amplamente sobre os “Científicos do séc. XIX. Europa-Galicia: Mendel-Darwin, López Seoane e Baltasar Merino”. Como sempre hai unha ligazón con Galicia e coas nosas comarcas da Costa do Solpor, comentamos que o naturalista Víctor López Seoane, doutor en medicina (Ferrol 1834-A Coruña 1900) fora o segundo marido de Francisca Rioboo Álvarez (1834-1919), dona das Torres do Allo entre outras propiedades dos Rioboo. O naturalista López Seoane foi moi coñecido no seu tempo; leva o seu nome a víbora galega (“víbora de Seoane”). Quizais fose el quen mandou plantar os carballos e falsos plátanos que flanquean a avenida de acceso ó pazo do Allo desde a estrada xeral A Coruña-Fisterra. No libro cobrador de rendas das Torres hai, escrita da súa man, unha descrición da leira, das árbores (buxos centenarios, cortados na década de 1950) e dos seus cultivos (véxase J.Á. SÁNCHEZ GARCÍA:Torres do Allo; Deputación da Coruña, 2001; pp. 261-269; na p. 267 hai unha foto de D. Víctor e de Dª Francisca, xa anciáns, tirada uns anos antes do 1900, na que aparecen na fachada da torre sur das Torres xunto con seis dos seus sete fillos).

NÚREMBERG (NÜRNBERG)** 

A chamada en castelán antigo Nuremberga conta con 493.000 hab. e é  2ª cidade da Baviera e capital administrativa da Franconia. Situada nas beiras do río Pegnitz.

-centro de estudos superiores; comparte universidade con Erlangen (en Núremberg, as facultades de Económicas, Pedagoxía e Belas Artes).

-centro industrial (electrónica, automóbiles, xoguetería, cervexa etc.).

-aquí celébrase a Feira do Xoguete máis importante de Alemaña.

-conta cun impresionante mercado navideño.

Vista de Núremberg, desde a muralla do NO. [XMLS]

Vista de Núremberg, desde a muralla do NO. [XMLS]

Historia

-o nome procede de nourenberc ‘monte penedío’. Aparece por vez primeira nun documento imperial do ano 1050. En 1219 o emperador Frederico II concedeulle a dignidade de cidade libre do Imperio.

-a cidade tivo grande importancia económica nos séculos XV e XVI, cando os seus comerciantes monopolizaban o comercio con Oriente (China, p. ex.) e os seus obradoiros artísticos facían da cidade o centro cultural renacentista máis importante de Alemaña (p.ex. o pintor Michael Wohlgemut e o seu discípulo Albrecht Dürer).

-o descubrimento de América e despois a Guerra dos Trinta Anos (1618-1648) condenaron a cidade a unha lenta decadencia.

-desde o séc. XIV prodúcense en Núremberg instrumentos científicos coma os compases, globos terráqueos (coma o de Martin Behaim, de 1492, aínda sen o continente americano), astrolabios, cuadrantes e outras ferramentas que contribuíron ó desenvolvemento da cartografía.

-En 1471 nace nesta cidade o artista e matemático Albrecht Dürer (castelanizado como Alberto Durero); despois de estudos en Italia instalouse na súa cidade natal contra o 1507, e morou nela ata a súa morte (1528).

Imaxe de Santiago con caxato de peregrino, vieira no chapeu e maqueta de igrexa na man esquerda (pola súa catedral en Compostela) na entrada da igrexa de S. Sebaldo de Núremberg (XMLS)

Imaxe de Santiago con caxato de peregrino, vieira no chapeu e maqueta de igrexa na man esquerda (pola súa catedral en Compostela) na entrada da igrexa de S. Sebaldo de Núremberg (XMLS)

-no séc. XVI a cidade foi visitada periodicamente polos emperadores do Sacro Imperio Alemán, entre eles Carlos V, por se teren que celebrar nela as Reichstage(as Dietas imperiais), reunións ou asembleas que se facían no castelo de Núremberg.

-en 1525 a cidade converteuse nun dos centros da Reforma luterana, e nela asinouse a Paz de Núremberg, que supoñía a aceptación dos reformistas no seo do Imperio.

-En 1621 fúndase en Núremberg o primeiro banco público. Os seus produtos chegan ós mercados mundiais: é famosa a Goldene Strasse ‘a vía do ouro’, que unía esta cidade con Praga e outras da Europa do leste.

-no séc. XVIII Núremberg converteuse nun centro importante de coñecementos matemático-astronómico; os mapas publicados pola empresa Homann vendéronse por toda Europa.

-en 1806, co Sacro Imperio en estado de disolución, Núremberg entrou a formar parte da Baviera, perdendo o carácter de cidade imperial (o Estado libre de Baviera fíxose cargo das débedas). A construción do primeiro camiño de ferro alemán (Núremberg-Fürth, 1835) iniciou a súa recuperación económica.

-no séc. XX, pola súa importancia no Sacro Imperio Romano Xermánico e mais polo seu significado histórico-cultural no xermanismo, foi a cidade escolleita por Hitler como sede dos congresos do Partido Nazi (Reichsparteitag); considerábase a Núremberg ‘a cidade xoia’ de Alemaña, e o Führer quixo apropiarse da súa simboloxía especial na Idade Media, como cidade sinalada polo emperador para celebrar a súa primeira Dieta imperial despois da súa elección.

-na cidade residía o fanático propagandista antisemita Julius Streiches, editor do xornal Der Stürmer.  Con todo, a diferenza doutras cidades de Alemaña, a maioría da poboación non se identificaba coa ideoloxía nazi, pero o réxime estaba empeñado en presentar ante o mundo a Núremberg como ‘a cidade máis alemá’ e a máis leal ó partido nazi.

-as concentracións multitudinarias do Partido Nazi celebrábanse anualmente en Núremberg desde 1927 e ata 1928: foron os Congresos de Núremberg do NSDAP (Partido Nacionalsocialista Obreiro Alemán). As celebracións celebradas no Campo Zeppelin (en 1923 realizáronse alí probas aéreas en homenaxe ó inventor do dirixible) rodáronse en 1934 pola cineasta Leni Riefenstahl na súa película propagandística O triunfo da vontade. Ese mesmo ano o arquitecto Albert Speer deseñou a tribuna desde a cal Hitler lanzaba agresivos discursos contra os xudeos para fortalecer o carácter antisemita do III Reich.

-o réxime nazi construíu en Núremberg unha réplica do Coloseo de Roma para sede dos congresos do Partido Nazi, con capacidade para 50.000 persoas. A causa da guerra o edificio non se rematou como se deseñara. Hoxe acubilla o Dokumenta-tionzentrum Reichsparteitagsgelände (‘Centro de Documentación sobre a Histo-ria dos Congresos do Partido Nazi’, más conocido como Dokuzentrum). Alí hai unha exposición permanente sobre as orixes do antixudaísmo alemán, a fundación do Partido Nazi, o ascenso de Hitler ó poder, os crimes contra os xudeu,a persecución dos socialdemócratas e doutros partidos  etc.

-preto do Dokuzentrum atópanse o Luitpoldhain e mais o Campo de Marte, utilizados para eventos militares para fomentar o espírito belixerante dos espectadores. Desde a tribuna de Zeppelin pronunciaba Hitler os seus discursos. Toda esta área pódese visitar a pé. Existen paneis informativos.

-xunto a Berlín, Essen, Düsseldorf, Hamburgo, Múnic e, sobre todo, Dresde, Núremberg foi unha das cidades máis bombardeadas polos aliados durante a IIGM. Bombardeos realizados entre 1943 e 1945, sendo o peor o do 2-1-1945, no que pereceron 6.000 civís e cen mil quedaron sen fogar, e o 90 % da cidade antiga quedou destruída nunha hora.

Finalizada a IIGM, de 1945 a 1946 a Sala 600 do Pazo de Xustiza foi escenario dos Xuízos de Núremberg contra os líderes nazis, que culminaron coa condena dalgúns deles. Primeiro xulgouse a funcionarios do partido e do goberno nazis, despois a médicos, xuíces, industriais que apoiaran o réxime.

-Na actualidade, desde 2014, o alcalde (o Dr. Ulrich Maly) pertence ó Partido Socialdemócrata (SPD), que conta con 32 representantes; a CSU ten 23; o Partido Verde (Die Grüne), 5, o Partido Liberal 2, o Partido da Esquerda (Linke) 3 e o neonazi Ausländer Stopp, 2.

Os Xuízos de Núremberg

Os Xuízos ou Procesos de Núremberg (Nürnberger Prozesse) foron uns xuízos emprendidos polos países aliados e  desenvolvidos do 20-11-1945 ó 1-10-1946, contra dirixentes nazis capturados por diferentes crimes e abusos contra a humanidade cometidos no nome do II Reich do 1-9-1939 a maio de 1945.De 4.850 peticións de procesamento foron procesadas 611 persoas.

O que tivo máis repercusión foi o Xuízo principal, dirixido polo Tribunal Militar Internacional (TMI) contra 24 dos principais dirixentes nazis capturados. O proceso empezou o 20-11-1945, e entre os procesados máis destacados, atopábanse: Karl Dönitz, almirante da Flota Alemá e sucesor de Hitler tras o suicidio deste; Rudolf Hess, secretario particular de Hitler, que  en misión secreta voara en 1941 a Gran Bretaña, onde fora capturado polos ingleses;Hermann Goering, Comandante en Jefe de la Luftwaffe y Presidente del Parlamento alemán;  Alfred Jodl e Wilhelm Keitel, xefes  del Alto Mando de Wehrmacht; Alfred Rosenberg, autor do libro da ideoloxía nacionalsocialista racistaO Mito do século XX, Ministro de Educación do Reich e despois ministro de Territorios Ocupados; Joachim von Ribbentrop, ministro de Asuntos Exteriores; Albert Speer, arquitecto e ministro de Armamentos; Franz von Papen, antigo xefe do Partido Conservador e despois embaixador nazi en Austria e Turquía.

Entre os xulgados que xa morreran ó final da guerra estaban Adolf HitlerJoseph Goebbels (ministro de Propaganda) e Heinrich Himmler (capitán xeral das SS).

Entre os que estaban fuxidos: Adolf EichmannMartin Bormann e Josef Mengele.Boa parte destes acusados foron condenados a morte na forca, sentenza executada o 16-10-1946 (Goering suicidouse con cianuro un día antes).

Os condenados a cadea perpetua cumpriron a condena na prisión de Spandau, ata a morte do derradeiro, Rudolf Hess, en 1987. Speer, condenado a 20 anos, saíu en 1966. Outros xa saíran antes, coma Dönitz (10 anos). O industrial Gustav Krupp, que utilizara man de obra escrava nas súas fábricas, saíu absolto.

Sala 600 do Pazo de Xustiza (Xuízo de Núrenberg) [fotoXMLS]

Sala 600 do Pazo de Xustiza (Xuízo de Núrenberg) [fotoXMLS]

Visitas

As murallas.- O condutor do autobúns tivo a deferencia de bordear exteriormente as murallas na maior parte do seu perímetro de planta romboidal e cun perímetro de 5 km, con 80 torres, incluíndo as das portas e excluíndo as das fortalezas. Foron construídas entre o séc. XIV e o XV. O foxo (Graben) foi desecado e cuberto no séc. XIX para abrir a avenidas de circunvalación. Nos catro puntos cardinais abríronse catro portas antigas defendidas por enormes torreóns troncocónicos construídos entre 1556 e 1159.

Entramos na cidade á altura do torreón do noroeste, o do Burg, quizais o mellor conservado. Moi preto atópase a casa do pintor Alberto Durero.

Baixando cara ó centro fomos visitando a igrexa de san Sebaldo, a Casa do Concello (Rathaus), a Frauenkirche, a praza do Mercado etc.

Orixinal relevo contemporáneo nun tímpano románico de igrexa de San Sebaldo [XMLS]

Orixinal relevo contemporáneo nun tímpano románico de igrexa de San Sebaldo [XMLS]

Dürerhaus (‘Casa de Durero’) data do séc. XV; nela viviu A. Durero de 1509 ata a súa morte (1528).

igrexa de S. Sebaldo**, igrexa evanxélica que en orixe era unha basílica románica, da que se conservan as torres e o corpo. A construción continuou entre 1231 e 1273 (coro oriental, naves laterais). No interior consérvase a tumba de san Sebaldo.

igrexa de Nosa Señora (Frauenkirche) é tamén de estilo gótico; construída entre 1352 e 1358 no lugar que ocupaba unha sinagoga. Entre 1506 e 1508 Adam Kraft engadiulle o Michaelschor, pórtico da fachada, cun frontón que ten un reloxo de 1509 (todos os días ás 12 move un cortexo de figuriñas: sete electores que desfilan diante do emperador).

Atravesando o río Pegnitz  visitamos a igrexa de S. Lourenzo (St. Lorenz)**,  a principal igrexa evanxélica da cidade, de estilo gótico pleno. Empezouse pola fachada (1230) e continuaron as obras ata principios do séc. XV. A fachada está flanqueada por torres. No interior, o coro é unha xoia do gótico alemán.

retablo de san Roque (igrexa de St.Lorenz)

retablo de san Roque (igrexa de St.Lorenz)

Nesta zona, atópase a Königstrasse,  a rúa principal  da cidade, que atravesa a cidade desde a estación de ferrocarril (Hauptbannhof) ó río; empeza na porta Königstor e no torreón de defensa redondo Frauentorturm (de 1558); á dereita, a igrexa gótica de Sta. Martha. Preto da estación do tren atópase o Centro Galego.

Algúns visitamos as ruínas da igrexa de Santa Catarina, bombardeada na 2ª GM; non se reconstruíu a propósito, para que quedase constancia dos efectos devastadores da guerra. Custou traballo dar con elas (houbo que preguntar varias veces). Non valeu moito a pena o esforzo para localizala.

O 23-10-1993 inaugurouse a Rúa dos Dereitos Humanos, obra do artista israelí Dani Karavan: en 29 columnas de cemento, a parede dunha casa e unha árbore preséntanse os 30 artigos da Declaración dos Dereitos Humanos en 30 idiomas distintos (do jiddish dos xudeos alemáns ó quechua de América do Sur). Nesta inauguración o alcalde nuremburgués afirmou que os habitantes desta cidade “só poden aceptar que desta cidade se dean sinais de paz, de reconciliación e comprensión entre os pobos”

Frauenkirche (igrexa de Nosa Señora)

Frauenkirche (igrexa de Nosa Señora)

Museos: o Museo Nacional de Arte e Deseño (Neues Museum-Staatliches Museum für Kunst and Design).- Inaugurado no 2000. Interesante desde o punto de vista arquitectónico.

Casa de Albrecht Dürer

Casa de Albrecht Dürer

Museo Nacional Xermánico (Germanisches Nationalmuseum).- Fundado en 1852 e instalado nunha antiga Cartuxa dos séculos XIV e XV. Hai obras desde a prehistoria ó séc. XX. Na 1ª planta hai salas dedicadas á pintura alemá, con obras mestras de Durero, A. Altdorfer ou Holbein o Mozo, entre outros. Pinturas tamén do neoclasicismo alemán e da 1ª metade do XX (Kandinsky, E. Nolde etc.).

Tamén existe o Museo dos Transportes (DB Museum), onde se atopa unha reconstrución do primeiro tren alemán (Núremberg-Fürth, 1835). Existe, así mesmo, o Museo do Xoguete(Spielzeugmuseum), con xoguetes de toda Baviera e de séculos anteriores.

Tamén se pode visitar o Docuzentrum (‘Centro de Documentación do Partido Nazi’).

Na Sala 600 do Xuízo de Núrenberg

Na Sala 600 do Xuízo de Núrenberg

Atendendo ós rogos de varios viaxeiros e viaxeiras, antes de abandonar a cidade fomos visitar o Pazo de Xustiza, onde se celebrara o famoso Xuízo contra os líderes nazis. Unha parte dos viaxeiros, previo pagamento de 4 € por persoa, subiron á sala 600 onde tivera lugar o xuízo. A sala consérvase intacta, sen modificar desde o remate do proceso o 1-10-1946. Procurárase que o mobiliario fose do máis austero. Os visitantes dispuxemos de audioguías en diversos idiomas e na sala hai tamén pantallas de televisión reproducindo os momentos máis sobranceiros do xuízo. Por falta de tempo só se puido permanecer arredor de 20 min na sala, para quitar algunhas fotos e pouco máis.

No autobús proxectouse a máis recente das películas que se rodaron sobre este evento, unha das que trouxo consigo o viaxeiro (e músico) Xoán Antelo. Outra (O pianista, de Roman Polanski) versou sobre a persecución nazi dos xudeus en Polonia. Tamén se proxectou Lutero, sobre a vida do reformador relixioso. E lembrando a nosa visita ós lugares da I Guerra mundial do ano pasado vimos Sendeiros de gloria, de Stanley Kubrick.

DSC07921 - O xinete de Bamberg

BAMBERG** 

-70.000 hab

-chamada a Pequena Venecia do Norte.

-considerada a máis fermosa cidade artística da Alta Franconia, no val onde conflúe o río Regnitz (con dous brazos) co Main (Meno).

-ten un fermoso conxunto monumental declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

-no ano 997 o emperador Henrique II o Santo e santa Cunegunda recibiron como regalo de vodas esta cidade e decidiron transformala nunha nova cidade santa, coma Roma.

Visitas

-a Dom** (a catedral), foi un dos primeiros monumentos que visitamos, fundada polo emperador Henrique II no 1004. Boa parte da construción é do séc. XIII. Conta coas sepulturas do emperador san Henrique e da súa dona** (obra realizada a principios do séc. XVI). Entrando por unha das portas laterais, acaroada a un piar da nave central, atópase a famosa escultura do Xinete (ou o Cabaleiro) de Bamberg, obra gótica do séc. XIII.

Domplatz**, a praza da catedral, con edificios renacentistas, é o corazón da cidade.

-o novo pazo episcopal (Nueu Residenz)**, séculos XVII e XVIII.

Alte Hofhaltung (antiga residencia imperial e episcopal).

Grüner Markt, o mercado de hortalizas (hai unha longa tradición de cultivar hortas na cidade, que ten hortas urbanas protexidas pola UNESCO).

Tumba de san Henrique e santa Cunegunda (cat. Bamberg) [XMLS]

Tumba de san Henrique e santa Cunegunda (cat. Bamberg) [XMLS]

Altes Rathaus (Antiga Casa do Concello), edificio construído no séc. XV nunha ponte (Obere Brücke) sobre o río, e decorado cunha Crucifixión monumental; o actual edificio é barroco do séc. XVIII.

-á esquerda da antiga Casa do Concello álzase acaseta Rottmeister, suspendida sobre a auga; do outro lado, desde a ponte Untere (Untere Brücke), adornada cunha estatua de santa Cunegunda, hai unha boa vista da Klein Venedig*  (‘Pequena Venecia’), o vello barrio dos pescadores, reconstruído.

Había un grande ambiente festivo pola ‘Pequena Venecia’, as rúas próximas ó río. As cervexerías estaban a tope de xente, dentro e principalmente nas terrazas; tamén había establecementos de rúa que vendían salchichas en bocadillo, doces, xeados etc.  –Judenstrasse*, unha das rúas máis belas da cidade, con edificios do séc. XVIII de estilo italiano.

Ambiente festeiro en Bamberg [XMLS]

Ambiente festeiro en Bamberg [XMLS]

O Altes Rathaus (Casa do Concello antiga), decorada con pinturas [XMLS]

O Altes Rathaus (Casa do Concello antiga), decorada con pinturas [XMLS]

O río Regnitz ó seu paso por Bamberg [XMLS]

O río Regnitz ó seu paso por Bamberg [XMLS]

Novos calendarios para reivindicar o valor dos Penedos

O Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte presentará dous novos Calendarios para o 2016, dedicados aos Penedos de Pasarela e Traba.
penedos cartel
O motivo de escolla do tema dos Penedos é porque ultimamente parece que volven ser ameazados, e tamén porque, malia estaren declarados Paisaxe Protexida pola Xunta de Galicia (DOG 14-01-2009), esta fixo caso omiso da súa posta en valor para os visitantes, desaproveitándose así un lugar paisaxístico singular que pode traer consigo a creación de postos de traballo.
A presentación será este mércores 30, ás 20,00 horas, na Casa da Cultura de Vimianzo. Será un acto breve.
penedos cartel 2