• info@semescom.gal

Category Archive Contamos

Presentamos o documental “O Río do Porto, o río grande da Terra de Soneira”

Seguindo o curso do río que vertebra a comarca da Terra de Soneira, este outono presentamos nos tres concellos polos que pasa Zas, Vimianzo e Camariñas) o documental baseado no contido do libro do mesmo título, que fora editado polo SEMESCOM no ano 2019.

Así, o venres 26 de setembro tivo lugar a primeira das presentacións, no auditorio de Baio-Zas, coa participación dous dos autores do texto, Xosé María Lema e Evaristo Domínguez, así como do alcalde do concello.

Un mes despois, o venres 16 de outubro, o documental foi presentado na Casa da Cultura de Vimianzo, coa presenza da alcaldesa e as intervencións de tres dos autores: Manuel Rial como guionista e dirección, Pablo Alvite como responsable da imaxe, son e montaxe, e Ramón Gándara, outro dos autores do texto inicial.

Finalmente, o 6 de novembro o documental chegou á Ponte do Porto, onde interviron, ademais da alcaldesa de Camariñas, Manuel Rial, Pablo Alvite, e os autores Xan Fernández Carrera e Xosé María Lema.

Fóra da comarca tamén houbo unha presentación, que tivo lugar esta vez en Compostela, no Museo do Pobo Galego, o día 22 de outubro, e que contou, coma as anteriores, coa asistencia de numeroso público, que seguiu con interese as explicacións dos autores e a proxección do filme, e que participou activamente no coloquio posterior.

Nas seguintes ligazóns podedes ler varias novas e crónicas referidas ás catro presentacións:

https://www.lavozdegalicia.es/amp/noticia/carballo/2026/09/28/reivindican-baio-recuperacion-nomenclatura-rio-do-porto/0003_202609C28C4994.htm?utm_campaign=amp

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2026/10/18/span-langglata-277-muinos-span/0003_202610C18C9995.htm

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/vimianzo/2026/10/17/span-langgl-documental-rio-do-porto-vimianzo-ao-museo-do-pobo-galegospan/0003_202610C17C9996.htm

https://diariodebergantinos.elidealgallego.com/soneira/vimianzo/2026-10-17/el-rio-do-porto-recupera-su-historia-en-un-documental-sobre-el-patrimonio-de-soneira-885486.html

https://www.lavozdegalicia.es/amp/noticia/carballo/2026/10/23/exito-rotundo-na-presentacion-do-documental-sobre-rio-porto/0003_202610C23C5992.htm?utm_campaign=amp

https://www.quepasanacosta.gal/concellos/camarinas/nova-presentacion-do-documental-que-recupera-nome-historico-do-rio-do-porto/20261105083756177987.amp.html

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2026/11/11/span-langglnova-cita-co-rio-do-porto-nome-nunca-debeu-ter-perdidospan/0003_202611C11C6991.htm?utm_source=whatsapp&utm_medium=referral&utm_campaign=share&utm_content=0003_202611C11C6991

https://diariodebergantinos.elidealgallego.com/soneira/2026-11-08/los-expertos-abogan-por-recuperar-el-nombre-historico-de-rio-do-porto-para-el-rio-grande-889834.html

Á procura das pegadas dos peregrinos que chegan a Fisterra

Rematou a viaxe do Semescom pola Nova Aquitania e tralos pasos da historia, a arte e a poesía

“Unha Biblia de pedra onde os monstros custodian o soño dos peregrinos”. Así se ten descrito a fabulosa mostra de arte románica da igrexa de Saint-Pierre D’Aulnay de Saintonge, Patrimonio Mundial da Unesco e un dos puntos históricos da Ruta Xacobea, pola Vía Turolensis. Foi aí, onde o Seminario de Estudos Comarcais (Semescom) empezou a centrar a súa atención no Camiño de Fisterra na súa viaxe á Nova Aquitania, que comezou o día 18 e rematou este venres. Unha embriagante sucesión de escenas relixiosas representadas en pedra nas que ata aparece un asno tocando unha arpa. Unha auténtica inmersión no Medievo ambientada por unha sinfonía de rulos de pombas.

En Niort, a expedición andou polo mercado, admirou algunhas das súas construcións da Idade Media, a torre de homenaxe Le Donjon, no que foi posible visitar o seu museo arqueolóxico, onde se podían ver grafitos feitos por presos doutros tempos, ou a paisaxe fluvial que deixa o río a paso pola cidade. Cara a Illa de Ré, o presidente do Semescom explicou que foi un dos escenarios elixidos para rodar a película O día máis longo, sobre o Desembarco de Normandía. É unha das fisterras galas antigamente chea de salinas, produtoras do que se denominado ouro branco. No seu mercado, había ostras a 7,80 euros a ducia.  https://d-123700391700987643.ampproject.net/2608131752000/frame.html

Durante o percorrido cara Fontenay-le-Comte, Lema explicou a diferenza entre xirondinos e os xacobinos, mentres que o poeta Miro Villar explicou a influencia dos trobadores aquitanos na literatura galega medieval, en concreto nas cantigas de amor e nas cantigas de escarnio e maldicer.

Tamén afondou nas súas pegadas nos literatos galegos contemporáneos, como nos membros da xeración Nós, en Otero Pedrayo, na mesma Begoña Caamaño, e sobre todo Xosé Luís Méndez Ferrín ou Darío Xohán Cabana, de quen contou episodios do seu paso por Corcubión como policía municipal e o seu gran labor como tradutor de Dante e Petrarca. Fixo un especial apuntamento á conversión ao galego dos poemas do trabador Guillerme IX de Aquitania. E rematou recitando un deles.

Fontenay-le-Comte foi un punto importante de paso de peregrinos cada Compostela no Medievo. Algúns dos membros da expedición do Semescom puideron ver a cripta da súa igrexa que permanecera oculta durante varios séculos.  

Xeografía e paisaxe

Xela Cid intervIu de novo para falar do proceso rexionalizador de Francia. A última reforma foi do 2016. E tamén abordou a riqueza fluvial da Nova Aquitania, os cambios medioambientais negativos producidos no país galo, a produción de enerxía en centrais nucleares, que cada vez necesitan máis auga cando se repiten máis as sequeiras e lanzou unha mensaxe: «Vivimos tan de présa que a Terra tamén está estresada». En Nantes, as miradas dirixíronse cara a catedral ou o Castelo dos Duques de Bretaña e o seu museo, onde a sección dedicada ao escravismo deixou máis pegada emocional.

Tamén houbo quen foi á procura do Memorial da Abolición da Escravitude, onde se recoñece o escuro pasado do porto da cidade, o máis importante de Francia no mercado negreiro.

Parthenay, outras das alfaias arquitectónicas do pasado que se manteñen do presente, foi outro punto de parada. Lugar tamén de paso de peregrinos cara Fisterra, mantén a torre e a rúa principal coa imaxe inalterada dende séculos. Un lugar propicio para imaxinar as vidas doutros séculos. Indo cara Poitiers, Miro Villar leu o labor que Rosa García Vilariño elaborara para a viaxe. Aproveitou para falar da mala situación das linguas minorizadas na Francia e a plataforma que reivindica que Nantes volva a ser considerado bretón.

García Vilariño tratou sobre os trobadores occitanos e aquitanos na literatura galega, sobre todo a transmitida a través do Camiño Xacobeo, e en creadores como Airas Nunes, Xoán Airas ou Don Denís.  Lema completou a información dando conta da importancia de Galicia como reino e rematou interpretando o romance de Don Gaiferos.

En Poitiers admiraron, máis que nada, a igrexa de Santa Radegunda, un templo de orixe medieval austero onde a pedra amosa solemnidade e silencio ao mesmo tempo. E tamén ten o valor dos séculos e na súa cripta garda a tumba da súa fundadora. O Baptisterio de San Xoán asombrou a quen o visitou, e na colexiata románica de Notre Dame-la-Grande os membros do Semescom asistiron a un espectáculo de luces que permitiron imaxinar como sería a súa fachada decorada orixinalmente.En Puente la Reina

En Puente la ReinaA. LAVANDEIRA

De Angulema a Pau, dos Pirineos cara Canfranc, e de retorno polo trazado xacobeo 

No percorrido non hai espazo para a fatiga. Agarda Angulema, considerada a capital europea do cómic e onde lembran a Hergé, o creador de Tintin, cunha escultura. Uns buscan os seus murais, outros admiran o seu consistorio, implantado nun edificio nobre onde naceu Margarita de Angulema, hai quen procura as súas murallas ou a súa catedral e quen deambula polas súas rúas para gozar do ambiente.  

Merino Romar

Indo cara Pau, Manuel Chouza diserta sobre Baltasar Merino Romar (1845-1917), xesuíta, meteorólogo, botánico e pteriodólogo, estudoso da botánica e deu a coñecer a flora galega. Nun discurso ameno a xocoso, Chouza tratou sobre a conciliación dos coñecementos científicos coa doutrina da Igrexa.  Rematou a súa intervención cun dito tradicional: «Volta voltiña do meu rabo redondo, se caio no mar afogo, se caio nunha pena espenáchome, pero se caio nun palleiro quedo enteiro».  Os Pirineos rouban todas as miradas en Pau, un lugar de paso e de refuxio onde as historias do republicanos españois xorden por todas partes. Aínda haberá unha parada en Oloron, con outra igrexa digna de admirar.

Mentres o autocar de López, guiado por Pablo Bustelo, vai tragando quilómetros, os viaxeiros non sacan ollo dos cumios pirenaicos. A beleza das paisaxes rouban todas as miradas, ata a estación de Canfranc, onde se fai unha nova parada.

Iolanda Rodríguez Torres toma o micrófono para facer unha elexía da viaxe que remata cun poema de Rafa Vilhar, ao tempo que Lema Suárez ía facendo apuntamentos sobre os lugares de paso.  

Semellanzas axedrezadas

Logo xa vén outra parada xacobea, Jaca, coa súa catedral, que ten un aspecto tan rudo que a fai fermosa. O seu axedrezado foi copiado en múltiples templos, incluídos na Costa da Morte. E no seu museo acóllense frescos románicos de varias igrexas de Aragón. Pamplona, con percorrido polos seus elementos máis singulares e pernocta, Estella e o seu claustro, e Puente la Reina e Navarrete, lugares de paso histórico de peregrinos, atraeron a atención dunha expedición xa en retorno. En fin, que como dixo Xela Cid, «cada viaxe deixa pegadas no corazón».

Publicado en La Voz de Galicia por A. Lavandeira

Unha viaxe aos vellos conflitos de relixión

Visita do Semescom á Nova Aquitania, en Francia: historia, paisaxe e natureza

Imaxinas unha cidade onde a historia susurra ao teu oído mentres o mar acariña a túa pel? Esa é A Rochelle». Aí foi a onde chegaron o venres pola tarde os viaxeiros do Seminario de Estudos Comarcais da Costa Morte (Semescom). O vello eslogan da vila francesa, co seu pasado repleto de conflitos, centro de poder hugonote nun país católico, vinculada co corso e a pirataría e base submarinos alemáns, cúmprese nun percorrido da entidade pola Nova Aquitania nunha nova edición das aulasbus que comezaron o luns para nove días.   

Compostela foi o punto de partida para, coma sempre, os case medio cento de participantes nunha ruta que tivo parada nocturna en Baiona. Nunha sidrería degustaron tortilla de bacalao e asado de vaca. Un bo remate para unha xornada de moitos e lentos quilómetros por mor do tráfico saturado. As Landas foi o destino da segunda xornada dunha guía elaborada por Xosé María Lema, presidente do Semescom, e Chus Barbeira. Emilio Roca é quen se encarga da organización, mentres que ao volante vai Pablo Bustelo, de Compostela Bus, cun vehículo de Autocares López. O médico Xan Fernández Garrido ocúpase da saúde do grupo.

De camiño ás Landas, o exprofesor carballés Antón García Losada deu a primeira charla, sobre a composición xeolóxica da Aquitania, moi homoxénea, comentou. Unha cunca sedimentaria que chegou a estar cuberta polo mar e que coa oroxenia alpina sufriu unha elevación. As súas explicacións foron moi útiles, sobre todo no tocante á formación do sistema dunar máis grande de Europa, as Dunas du Pilot, de case tres quilómetros de longo e 102 de alto. Un monte de area que se empezou a formar hai uns 15.000 anos e ao que subiron os seareiros do Semescom, uns con máis esforzo ca outros, pero todos gozaron dunha paraxe na que o mar e un inmenso «océano de piñeiros» enriquecían esta aventura.

En una sidrería en Baiona

En una sidrería en Baiona A. LAVANDEIRA

A outrora profesora Xela Cid disertou na aulabús sobre os 14 anos de viaxes continuas do Semescom, ademais doutras anteriores, e as pegadas que deixaron. Moitos dos percorridos foron pola Europa atlántica. Explicou o proceso de forestación das Landas con piñeiros para deter o avance do sistema dunar. En 1864 ían unhas 80.000 hectáreas plantadas. O problema dos últimos tempos son os incendios, 45.000 hectáreas queimadas no 2022.  

Pola súa parte, e mentres o autobús vai dun lugar a outro, Lema Suárez, ademais de ir debullando a guía, disertou sobre o ducado de Aquitania. Dase por sentado nalgunhas obras que un dos membros desta estirpe, Guillerme X, peregrinou a Compostela e acobou inspirando a Murguía para escribir o romance de Gaiferos de Mormaltán. E ten habido autores que tamén o relacionaron coa fundación da ermida de San Guillerme de Fisterra. A segunda xornada incluíu parada en Arcachon, onde algún probou a bañarse nas augas da baía.

O xoves, o primeiro destino foi Saint Émilion, unha alfaia histórica con igrexas e claustros medievais rodeada dun mar de viñedos. Uns subiron á torre da colexiata e outros intentárono na Torre do Rei, pero estaba pechada. Unha vila cun templo escavado na rocha, catacumbas, fermosos lavadoiros antigos e, en fin, construcións que permiten que a imaxinación viaxe no tempo. Burdeux foi a outra parada do día. Houbo quen foi ao Museo de Aquitania para ver, entre outras cousas, a Venus de Laussel, un baixo relevo do paleolítico de 25.000 anos de antigüidade. Outros gozaron dos numorosos atractivos da cidade.

Rochefort

Rochefort A. LAVANDEIRA

O venres, de camiño cara Verdon-sur-Mer, e en tanto Lema falaba sobre as guerras de relixión na Aquitania, a Matanza de San Bartolomé e a iconoclastia, os viaxeiros vían inmensos piñeirais, grandes agras de millo sedento por falta de auga e enormes leiras de xirasois murchos pola sequeira. Nun ferri cara Saintes poideron fotografar o faro de Corduan, o máis antigo de Francia. Foi edificado entre 1584 e 1611. E en Saintes deambularon polo anfiteatro romano, admiraron o románico da Abadía das Damas, o gótico da catedral de San Pedro ou arco romano de Xermánico. Un altar e un albergue son espazos de peregrinos cara Santiago e á fin tamén cara Fisterra. En fin, moitas conexións coa Costa da Morte, pero cunha diferencia: «Aquí saben coidar das súas cousas», dixo Xela Cid. E todo caso, a viaxe transcurre nun clima propicio para cultivar a amizade.

Publicado en La Voz de Galicia de A. Lavandeira.

Vinte anos de loita polos Penedos de Pasarela e Traba

Hoxe, 11 de xuño, cúmprense 20 anos da Marcha Reivindicativa que se celebrara no ano 2006 como resposta ao intento de destrución desta paraxe, por parte da veciñanza e de diversos colectivos culturais, ecoloxistas, feministas e, en xeral, numerosas persoas que esixían a protección dos Penedos de Pasarela e Traba.

Tal como se relata na relación cronolóxica publicada recentemente, nestes vinte anos houbo moitos outros momentos nos que a forza e a conciencia da xente foi quen de defender e protexer este espazo único.

Con motivo deste aniversario, quixemos reunir nunha modesta pero moi significativa publicación un conxunto de textos de autores e autoras da Costa da Morte e de varios puntos de Galiza, aos que agradecemos a súa xenerosidade, e que podedes ler se picades nesta ligazón:

http://semescom.gal/wp-content/uploads/2026/06/20-anos-de-loita-polos-Penedos-de-Pasarela-e-Traba-4.pdf

Toponimia de Zas, de Xosé María Lema Suárez, entre as certezas e os enigmas

A colección «Terra Nomeada» da Sección de Lingua / Seminario de Onomástica da Real Academia Galega (RAG) vén de arrequentar o seu catálogo coa publicación de dous novos títulos: Toponimia de Zas, da autoría de Xosé María Lema Suárez, e Toponimia de Padrón e Pontecesures, elaborada por Fernando Cabeza Quiles, que seguen ao anterior Toponimia de Carnota, de Alfonso Blanco Quintela, todos tres membros da Asociación Galega de Onomástica, entidade coeditora das obras xunto coa propia RAG e os concellos mencionados, alén de contaren co subsidio económico da Deputación da Coruña.

Xosé Mª Lema, presidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (SemEsCom) e académico correspondente da RAG, en Toponimia de Zas pescuda coa súa coñecida rigorosidade nas certezas e nos enigmas da orixe etimolóxica, ás veces discutida, de todos os lugares das dezaseis parroquias deste concello da Terra de Soneira, analizando 117 topónimos maiores xa que o investigador subliña que Brandoñas e Muíño non existen como lugares e só como denominacións parroquiais. Porén non remata aí o seu labor investigador pois tamén nos subministra cumprida información sobre outros topónimos de lugares deshabitados ou desaparecidos ou de vinte espazos xeográficos, nomeadamente ríos e pontes, montes e pedras senlleiras ou de interese arqueolóxico.

O «Estudo dos Topónimos» vai precedido dunha sucinta e interesante «Introdución» que en pouco máis de vinte páxinas consegue, sen aborrecer malia a profusión de datos, que a persoa lectora poida familiarizarse co contexto xeográfico e histórico do concello, botando man dos seus numerosos traballos anteriores sobre a cuestión, de xeito principal o volume Zas polo miúdo (2020), en coautoría con Evaristo Domínguez Rial. Non esquece percorrer a influencia das familias fidalgas, como os Moscoso ou os Rioboo, na conformación do territorio, así como a demografía que explica o abandono duns lugares e o pulo doutros, para rematar esta entrega coas notas filolóxicas, en diálogo con Xosé María Rei Lema, sobre os trazos que definen a fala de Zas e cun achegamento á cartografía dos apelidos e dos xentilicios máis populares neste concello soneirán.

Resultan moi útiles e necesarias as catro páxinas coa «Explicación dalgúns termos» pois así os que somos neófitos na cuestión podemos aprender, poñamos por caso, que un corónimo é un tipo de topónimo que designa unha entidade superior a un núcleo de poboación ou que un hodotopónimo é un topónimo que fai referencia a vías de comunicación.

O «Estudo dos Topónimos» preséntase en orde alfabética e cada unha das fichas, tanto as máis sintéticas como as de maior extensión, son de amena lectura, con afán didáctico e divulgativo, e mesmo en ocasións con referencias que nos deixan co sorriso nos beizos, velaí cando se explican O Allo e A Cebola ou O Chamberín, de simpática ocorrencia. Por certo, non todo é tan sinxelo porque as diferentes interpretacións do primeiro ocupan até dez páxinas, superando a Brandomil (onde a presenza literaria de Pondal non podía faltar), e con continuos apelos á documentación que tratan de nos ofrecer catro posibles interpretacións, expostas con clareza antes de suxerir a súa escolla.

Xa o primeiro, As Abellas, lugar da parroquia de Muíño, é unicum, nome de lugar único na toponimia maior de Galicia e, como vai suceder sempre ao longo do libro, Lema Suárez explicita as hipóteses da súa orixe, inclinándose desta volta pola máis plausible a priori, ser terra de alvarizas.

A documentación citada e estudada non só pertence ao vello Reino de Galicia e a outras fontes galegas, ou aos sempre citados Catastro de Ensenada (c. 1760) ou Diccionario de Madoz (1845-1850) e os nomenclátor do XIX, pois en moitas ocasións recorre a documentación doutros reinos peninsulares, como cando explica A Andragalla, na parroquia de Lamas, que nos leva á posible orixe nun antropónimo feminino de Nafarroa. Se callar bótanse en falta maior presenza de fontes da antiga Gallaecia, nomeadamente do actual norte de Portugal, por exemplo ao explicar Pudenza faise referencia ao cognado Podence (Palas de Rei) mais non se cita a antiga freguesía portuguesa co mesmo nome en Macedo de Cavaleiros (distrito de Braganza), que ten sona polos Caretos, un dos máis coñecidos entroidos tradicionais coas súas máscaras diabólicas e cun pequeno mais interesante museo que recomendo visitar. Como tamén chama a atención que á hora de explicar Ventoselo non se cite a coñecida Ventosela, en Ribadavia, na comarca do Ribeiro, á que deron sona o seu gaiteiro ou a infancia do académico e profesor Xesús Alonso Montero.

As dificultades de determinar etimoloxías fan que orixes que hoxe damos por certas, como Baio desde o antropónimo latino Badius, tamén sexan postas en cuestión con outros novos argumentos.

Boa parte dos topónimos estudados son únicos en Galicia, algúns teñen etimoloxías discutidas e outros, orixes escuras e mesmo enigmáticas. Lema Suárez confesa eses atrancos como cando escribe “A etimoloxía do topónimo Xallas é realmente complicada”, mais axiña engade todo o catálogo de posibles interpretacións, advertindo que ás veces esas hipóteses non poden ser tomadas como definitivas.

Evidentemente as formas de nítida raíz latina ou incluso árabe (como A Atalaia) son moito máis transparentes e ofrecen menos dificultades de interpretación que aqueloutras, e son bastantes, de voces que proveñen de orixes prerromanas e onde a escuridade abona varias hipóteses.

A ordenación alfabética fai que peche o libro o propio topónimo do concello, Zas, que ilustra perfectamente como as novas interpretacións botan terra sobre as anteriores, xa que até non hai moito dábase por certa a súa orixe no xermánico sala, e de aí ao latín medieval, mais que recentes estudos do filólogo Paulo Martínez Lema relacionan co fitónimo latino salix “salgueiro”.

En definitiva, malia estarmos diante dun ensaio de carácter filolóxico o estudo de Xosé María Lema Suárez devén nunha entretida lectura, na que moito se aprende ou coa que se pode debater, polo que cómpre agradecerlle esta entrega que nós puidemos ler en papel, nun libro ben editado que leva antes da capa un mapa despregable do concello de Zas con todos os topónimos citados, mais que a Real Academia Galega (RAG) dispoñibiliza para descarga libre en pdf, unha versión dixital accesible nesta seguinte ligazón.

  • Miro Villar, en Teoría da Literatura e Literatura Comparada, é profesor de lingua e literatura galegas, ademais de poeta, narrador, tradutor e crítico literario en diversas revistas e publicacións periódicas. Autor do blog As crebas.

(Orixinalmente publicado en quepasanacosta.gal )

Benito Soto. O “noso” pirata

Por Xosé María Lema Suárez, presidente do SEMESCOM.

En contraste cos nosos “curmáns” bretóns, nós os galegos en xeral non presumimos da actividade pirata e corsaria do noso pasado. Máis ben a agochamos, sobre todo certas familias de poderío económico da Coruña, Vigo ou de Compostela.
Mais imos ver como iso non é tan certo, unha vez que soubemos que tamén tivemos un pirata famoso, contemporáneo do bretón Robert Surcouf (1773-1832), e non se pode dicir que reneguemos del por completo malia a súa historia truculenta…

LER ARTIGO DE TEMPOS NOVOS: Benito Soto. O “noso” pirata

Piratas e corsarios de antano. Bandidos e criminais ou heroes románticos?

“Quen sabe que a fortuna das familias burguesas dos Barrié e de Eusebio da Garda fíxose en boa parte mediante o tráfico de escravos? Quen, que a cidade coruñesa foi un importante porto corsario e negreiro ata ben avanzado o século XIX? Quen, que o Estado Español foi un dos últimos en abolir a escravitude? Por que non se fala practicamente nada disto nos manuais de Historia, tanto de Galicia como de España, que se estudan nos centros de ensino? O historiador Xosé María Lema Suárez (este ocupándose tamén do fenómeno da piratería) e o filósofo Jorge Álvarez Yágüez rompen con este sorprendente silencio. E reclaman, e con eles Tempos Novos, estudos e debates que impidan que continúe no futuro.

Unha reclamación tanto máis importante hoxe, cando proliferan os sinais dunha inexplicable nostalxia por unha historia amnésica como a que durante tantos anos impuxo o franquismo (e non só o franquismo).”

LER ARTIGO DE TEMPOS NOVOS: Piratas e corsarios de antano. Bandidos e criminais ou heroes románticos?

Memorias de R. Duguay-Trouin, nunha exposición bibliográfica na Cidade da Cultura (2019). Foto X.Mª Lema

Memorias de R. Duguay-Trouin, nunha exposición bibliográfica na Cidade da Cultura (2019). Foto X.Mª Lema

Castelo de Vimianzo. Castelos e Torres Galegas para descubrir un reino.

“Baixo a autoría e asesoramento de ducias de especialistas, Nós Diario publicou 30 castelos e torres galegas para descubrir un reino, un coleccionábel extraordinario, editado para celebrar os 1.000 números do diario, que valoriza o patrimonio, a historia e a contorna territorial dunhas construcións que retratan unha parte importante da identidade da Galiza.”

O presidente do SEMESCOM, Xosé María Lema Suárez, colaborou en dous dos elementos seleccionados, o castelo de Vimianzo e as Torres do Allo. En semescom.gal ofrecémosche o artigo completo para que poidas consultalo:
LER PDF.

Torres do Allo. Castelos e Torres Galegas para descubrir un reino.

“Baixo a autoría e asesoramento de ducias de especialistas, Nós Diario publicou 30 castelos e torres galegas para descubrir un reino, un coleccionábel extraordinario, editado para celebrar os 1.000 números do diario, que valoriza o patrimonio, a historia e a contorna territorial dunhas construcións que retratan unha parte importante da identidade da Galiza.”

O presidente do SEMESCOM, Xosé María Lema Suárez, colaborou en dous dos elementos seleccionados, o castelo de Vimianzo e as Torres do Allo. En semescom.gal ofrecémosche o artigo completo para que poidas consultalo:

LER PDF

 

O SEMESCOM alega contra o Plan dos Penedos

O Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (SEMESCOM), asociación que desde a súa constitución se decatou do enorme valor paisaxístico, xeolóxico e natural dos Penedos de Pasarela e Traba e participou en todas as accións que se organizaron en defensa deste importante ben patrimonial, desde os seus inicios promoveu unha serie de actividades para dar a coñecer esta singular formación granítica: charlas informativas, visitas guiadas, edición de materiais divulgativos como a “Guía dos Penedos de Pasarela e Traba”, elaboración de materiais audiovisuais como o DVD “Os penedos de Pasarela e Traba, a arte dos dedos do tempo” ou a convocatoria do concurso literario “Certame de Poesía dos Penedos”. Toda esta defensa e divulgación deste espazo natural contribuiría á declaración no ano 2009 como Paisaxe Protexida por parte do goberno da Xunta de Galicia.
Despois dun dilatado período de tempo a Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Xunta de Galicia aproba un plan de xestión para os Penedos de Pasarela e Traba, ao que a nosa asociación presenta as seguintes ALEGACIÓNS:

1.-SOBRE A PROHIBICIÓN DE ACTIVIDADES DE GRANDE IMPACTO NA PAISAXE PROTEXIDA E NA SÚA CONTORNA
Consideramos positiva a prohibición de actividades na contorna desta Paisaxe Protexida que produzan grande impacto no medio como poden ser a instalación de novos parques eólicos, actividades extractivas (minas ou canteiras) ou actividades industriais.

Na actualidade a maior ameaza que existe neste sentido e neste momento é o proxecto do parque eólico de Pena dos Mouros, a nosa asociación xa presentou alegacións contra el (9-03-2021), que
ademais de estar moi próximo aos Penedos, no caso de construírse, tería un impacto severo sobre os Penedos de Piñeo, situados na parroquia de Carantoña (Vimianzo), que tamén dispoñen de
formacións xeolóxicas tan singulares e evocadoras como Pena da Aiga, Pena Orelluda ou Pena do Frade. Por tal motivo pedimos que a Xunta de Galicia non autorice a instalación deste parque.
2.- SOBRE AS PROPOSTAS DE TEMPORALIDADE E PRIORIDADE DAS ACTUACIÓNS QUE SE PROPOÑEN NO PLAN DE XESTIÓN:
Non nos parece adecuada a distribución de temporalidade (5, 10 e máis anos) e de prioridade (alta, media e baixa) que se fai de cada unha das actuacións por ser pouco realista e efectiva. Ten sentido propoñer unha actuación a máis de dez anos cun orzamento actual?
Defendemos que todas estas actuacións do Plan que se consideran necesarias para a posta en valor deste singular espazo natural, como son os Penedos de Pasarela e Traba, non supoñen un orzamento elevado, polo tanto deberían realizarse por parte da Xunta de Galicia e demais administracións, nun prazo breve, como máximo de dous anos.
3.-SOBRE O APARCADOIRO NA ZONA DO CRUCE DO BRAÑAL
Si, á habilitación dunha área destinada a aparcadoiro na zona do Cruce do Brañal, sempre que esta actuación se realice co máximo respecto medioambiental e tendo en conta que se deberá priorizar o acceso a pé desde os núcleos máis próximos: Pasarela e O Penedo (Calo, Vimianzo) e A Costa (Traba, Laxe).
4.- SOBRE A LIMPEZA E MANTEMENTO DAS INFRAESTRUTURAS VIARIAS DO PARQUE
Si, aos labores de limpeza e mantemento das infraestruturas de uso público centradas fundamentalmente en lograr que as pistas forestais e os sendeiros estean limpos de vexetación e en bo
estado de conservación. Pero propoñemos que estes labores se realicen como mínimo con dúas limpezas ao ano, tanto das pistas forestais como dos sendeiros que levan ás estacións onde se atopan as formacións xeolóxicas de maior realce. Consideramos, tamén, imprescindible a ampliación destes labores de limpeza aos arredores de cada unha das esculturas naturais.
A súa vez, hai que ter en conta que as últimas investigacións están a permitir localizar novas xeoformas, o que creará máis necesidades de limpieza diante dun parque en progresiva expansión.

5.- CRITERIOS SOBRE A SINALIZACIÓN DA “PAISAXE PROTEXIDA”
Respecto aos puntos de deseño e instalación de paneis interpretativos das vistas panorámicas situados nos lugares de maior amplitude visual e paisaxística, sinalización do xacemento arqueolóxico da Torre da Moa e instalación dun panel informativo, colocación de novos paneis interpretativos no comezo das rutas de sendeirismo ou a sinalización de cruces de rutas, pensamos que a instalación de paneis informativos ou interpretativos deberían ser os estritamente necesarios sobre o espazo protexido para producir o menor impacto posible. Cremos que é moito máis efectiva a elaboración dunha información dixital á que poida acceder calquera visitante a través dun dispositivo electrónico.
Tampouco nos parece do máis axeitado a sinalización de puntos de observación como miradoiros, xa que ao longo do percorrido hai moitos lugares desde os que se pode observar a paisaxe da contorna, e cada visitante pode gozar dela naqueles sitios do percorrido que considere oportunos.
6.-SOBRE A CREACIÓN DUN CENTRO DE INTERPRETACIÓN DOS PENEDOS
Defendemos a creación dun Centro de Interpretación dos Penedos no edificio da antiga casa-escola Labarta Pose de Pasarela, situado no centro desta localidade, a máis próxima a esta paisaxe protexida e tamén punto de partida da maioría dos visitantes deste espazo. Co futuro trazado da prolongación da autovía AG-55, o núcleo de Pasarela quedará moi próximo a unha das súas saídas, o que facilitará aínda máis a entrada de visitantes a través desta ruta. Este centro consideramos que sería un lugar idóneo para a recepción de excursionistas e para recibir información previa sobre este espazo natural e a súa contorna. Para abaratar os custes de xestión propoñemos que sexa un centro automatizado e autovisitable, como algúns outros que xa se teñen instalados na nosa comunidade.

Alegacións

penedos5