• info@semescom.gal

Author Archives: Admin

22852231_1075994075836615_8467747761738537671_n

Coñecemos a Ruta do Val de Vimianzo e os Muíños de Cambeda

O domingo 29 de outubro foi día de reunión na nosa asociación… e de pasalo ben! Como non, aprendendo e descubrindo o rico patrimonio natural e cultural, neste caso, de Vimianzo. Saímos ben cedo do centro da vila para seguir parte da ruta do Val de Vimianzo, polo seu lado leste. En Trasouteiro, primeira parada para oír a historia do seu pazo e capela, neoclásica do século XIX. Bordeando o castro de Sansobre, chegamos a esta aldea despois de coñecer como son as fermosas alvarizas desta terra onde recoller o prezado mel. Baixo a sombra de frondosas árbores autóctonas, bosques de ribeira, carballos, castiñeiros, e, por suposto, piñeiros e eucaliptos, chegamos á aldea con máis altitude do Val: Cubes. En Rasamonde, máis arquitectura popular, cabazos, fonte e curioso escudo na súa casa grande.

22853433_1075994082503281_4751711434061484914_n

Baixando de Cubes

22894437_1075994099169946_8521448384544414045_n

Xosé María Lema explica a igrexa de San Xoán de Cambeda

Era xa mediodía ao chegarmos á igrexa parroquial de Cambeda, onde tivemos dobre sorte: que o guía fose o experto en arte relixiosa soneirá Xosé María Lema… e que a igrexa estivese aberta! Sereas, monstros e outros seres agóchanse na sacristía dun templo con fermosos e ben conservados retablos. Singular é tamén o enorme hórreo no que o cura gardaba as piadosas colleitas que os fregueses non tiñan máis remedio que doar. Da eira que estaba aos seus pés, pouco queda, como ben nos indicaba Pablo Sanmartín, xa que foi estragada coa construción da estrada.

22851870_1075994122503277_1889356053127726740_n

Un dos remansos do río Cambeda

Se descubrir vellos camiños esquecidos ou resistentes bosques autóctonos no mar de eucaliptos que son os montes soneiráns non fosen sorpresas suficientes, quedaba a ruta dos Muíños de Cambeda. O río vai saltando alegre, aínda que con moi pouca auga, polas rochas de granito que pouco a pouco foi desgastando co paso do tempo. Fervenzas inesperadas, chan repleto de landras e ourizos, muíños e até un batán e unha antiga fábrica da luz van facendo gozar aos sentidos. Desvío do río e toca baixar de volta a Ogas, onde aos pés do castro das Barreiras demos conta dun xantar necesario para repoñer forzas despois deste completo paseo polo noso descoñecido patrimonio.

22852231_1075994075836615_8467747761738537671_n

E o tempo acompañou!

Admin
Muiñada de Vimianzo

Colaboramos na III Muiñada de Vimianzo

Vimianzo celebra o sábado 21 de outubro a terceira edición da Muiñada, unha recente festa etnográfica que vai mellorando ano a ano. O Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte colabora en diversos aspectos da organización desta festa e convida a asistir a todas as persoas que queiran pasar unha boa tarde recuperando vellos saberes, sabores e tradicións.

Entre as novidades deste ano destacan a celebración dun mercado retro e de produtos ecolóxicos, ao xeito dunha feira das de antes. A festa amplíase comezando xa ao mediodía e saí­ndo do Muíño da Agra, trasladándose ás rúas e diferentes establecementos da vila, con Cantos de Taberna, microteatro e Obradoiros de Muiñeira en lugares nada convencionais.

Xa ás 16h a festa vívese baixo as carpas do Muíño da Agra, con sesión café de pota con chulas a cargo dos Campantes da Baña, que darán paso á apertura do Mercado Retro, a feira ecolóxica e unha pequena exposición de imaxes antigas do Val de Vimianzo. Como curiosidade haberá un fotógrafo de época tirando imaxes tamén dos asistentes.

Chega o teatro, coa compañía Trinke Trinke ás 16h45 e co alumnado do IES Terra de Soneira ás 17h30. Estes últimos realizarán unha pasarela de vellos oficios, que dará paso á visita teatralizada ao Muíño da Agra, que se irá facendo en varios pases. Seguidamente comezan os xogos populares, como o gran concurso de debullado de millo, obradoiros de muiñeira, de cantaría e de filloas.

Precisamente isto abrirá o apetito para a Cea tradicional, con broa, empanada de millo, costela, filloas, caldo de rabizas con chourizo, e as esperadas papas de millo, que poucas veces se poden degustar. Para adquirir a bebida ou a cea haberá que pasar polo servizo de banca da Muiñada, xa que daquela o euro non existía, trócanse por “moscosos“!

Coa comida e o magosto popular, a música da foliada de diferentes grupos da zona desembocará na noite de concertos cos grupos Ghaveta, Tanxugueiras e a Compañía do Ruído.

Finalmente, pídese que as persoas que acudan á festa vaian vestidas ao xeito da época. É un xeito moi sinxelo de poder colaborar na ambientación da festa.

Muinhada_web

Admin
Foto de grupo na Basílica de la Garde (Marsella)

Impresións da viaxe do SEMESCOM á Provenza (14-22 de xullo de 2017)

Por Xela Cid

Un ano máis o Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (SEMESCOM) fixo a xa tradicional viaxe estival, tras nove anos consecutivos de variados destinos por Europa.

Foi un percorrido polas rexións francesas da Provenza e parte da Occitania, no sur do país veciño, que xa visitamos noutras ocasións e que sempre nos sorprende pola súa  riqueza arquitectónica, histórica, cultural e natural.

Coñecer Francia polo miúdo dá para moitas viaxes pola súa gran diversidade. Disque cada rexión é distinta visual e sentimentalmente.

DSC00372 Cala de Les Calanques

Temas e obxectivos

Os temas principais nesta ocasión e os obxectivos propostos  e conseguidos foron variados. O SEMESCOM fixo un achegamento durante nove días a aspectos diferentes deste sur francés.

1.- Visitar grandes cidades coma Toulouse e Marsella, e outras máis pequenas e vilas sobranceiras. En total, unhas vinte localidades, todas con características propias que as fan únicas.

Na primeira etapa da viaxe foi o encontro con Toulouse, a cidade rosa, á beira do río Garona e con arume a violeta.  Logo, Carcassonne, coa cidadela,  a maior cidade fortificada de Europa, patrimonio da UNESCO.  Axiña chegariamos á fabulosa fortaleza papal de Avignon, para gozar por unha noite do ambiente na rúa do seu famoso festival de teatro.

2.- Seguir as arterias fluviais naturais, os grandes ríos que marcan o sur de Francia: o Garona, pirenaico, que remata no Atlántico no amplo esteiro da  Gironde; e o Ródano, alpino, que vai ó Mediterráneo formando un gran delta no golfo de León.

E unha vía artificial construída no século XVII, que amosa a súa mellor cara entre Toulousse e Carcassonne: o Canal du Midi, hoxe patrimonio da UNESCO.

3.- Descubrir o legado impresionista e, sobre todo, o postimpresionista, en Aix-en-Provence, a cidade de Cézanne, coa súa montaña de Saint Victoire, e seguir os pasos de Van Gogh pola cidade de Arlès.

4.- Explorar o extraordinario patrimonio romano de Orange, co seu magnífico teatro, os anfiteatros de  Arlès e Nîmes, que dan fe da importancia da vía Domitia que unía Roma coa Galia, ou o acueduto e ponte do Pont-du-Gard, e os restos arqueolóxicos de Vaison-la-Romaine.

Anfiteatro romano de Arlès

Anfiteatro romano de Arlès

5.- Sentir os roteiros da lavanda atravesando os macizos calcarios como o do Luberon, na contorna da abadía de Sénanque, por Gordes e co monte Ventoux, máxima altura da Provenza, sempre ó fondo.

6.- Gozar das paisaxes mariñas, sobre todo das Calanques de Marsella, descubertas en barco, e que son unha sucesión de entrantes que forman calas, como minirrías, e que se estenden ata a pequena poboación de Cassis. Descubrir tamén, case ó final da viaxe, as marismas da Camargue.

7.- Repasar os grandes espazos naturais desta zona, con moitos os lugares protexidos de gran valor.  Chaman a atención as grandes gorxas como a do río Ardèche, que se poden admirar dende altos miradoiros, e que remata no Pont d’Arc, maxestoso arco natural sobre o río, baixo o que nos puidemos dar un bo baño.
Tamén puidemos coñecer mellor o bosque mediterráneo e a súa riqueza florística e faunística.

8.-  Profundizamos na xeografía e na xeoloxía e percorremos carreiros coma o dos ocres do Roussillon, e achegámonos á singular vila de Les-Baux-de-Provence, que, polas súas minas, deu nome á bauxita.

9.- O estado das linguas minoritarias (máis ben minorizadas) tamén é  un dos intereses deste Seminario. E aquí atopámonos co idioma occitano ou lingua d’oc, sobre a que Xosé Mª Lema nos informou amplamente, xunto cun informe sobre a historia de Occitania, con feitos tan importantes na historia universal como a cruzada contra os cátaros (iniciada en 1208), o papado de Avignon (1309-1377) ou o Cisma de Occidente (1378-1417).

10.- Os mercados locais e a gastronomía tamén son moi importantes neste paraíso mediterráneo.

Todos estes aspectos foron traballados previamente por Chus Barbeira, Xosé Mª Lema e Antón García Losada. Despois, xa no bus, ponse en marcha a «escola rodante» coa participación activa  dos viaxeiros que completan e achegan novas informacións, xerando un ambiente cultural e festeiro realmente singular, que fai que xantemos quilómetros sen decatarnos. É o tempo das «conferencias rodantes», dos «petiscos» ou dos «provenzais», segundo por que país rodemos.

A viaxe vai chegando ó seu fin. Despois de atoparnos co Ródano varias veces, en Arlès divídese en dous brazos (o Grand Rhône e o Petit Rhône) e avanza cara o mar formando un delta para deixar os sedimentos acumulados polo camiño. Aproximámonos ó delta en Aigues Mortes, para albiscar as marismas e as salinas da Camarga, ollar canaveiras e anátidas e mercar sal e arroz. É o agasallo final do gran río francés e europeo, reserva nacional dende 1927.

 

Reflexións
Así xa de regreso a Galicia, chega o tempo das reflexións.

O coñecemento cada vez máis profundo de Francia permítenos contrastar con España, e, sobre todo, coa nosa Terra, Galicia, e tirar algunhas conclusións sobre temas nos que levamos un considerable atraso e que non semellan resolverse co paso dos anos.

Francia nunca deixa de sorprendernos, e esta vez vimos con claridade que este país ten unha ordenación do territorio e un aproveitamento do solo envexable, e que non pode ser froito da improvisación, algo que nós estamos lonxe de conseguir.
Chama a atención a cuberta vexetal autóctona continua ata o cumio dos outeiros e das montañas, ou nas áridas terrazas calcarias do Ardeche. Todo o relevo, todo o campo, está ordenado e aproveitado. A conservación das sebes naturais e  as agrupacións de árbores autóctonas entre os terreos de cultivo crea diversidade paisaxística e riqueza biolóxica.
Tamén é salientable a ausencia de cables aéreos á vista, de galpóns, de entulleiras e de restos de todo tipo. A falta de poboación dispersa -todo hai que dicilo- que facilita a conservación do medio.

Tamén está o tema dos incendios. Non se ve terreo queimado.

Hai unha regra que define as condición de máximo risco de incendio: é a 30-30-30. Máis de 30 graos de temperatura, menos do 30 % de humidade ambiental e máis de 30 km por hora de velocidade do vento do norte. Ningún destes factores é importante en Galicia. Ademais temos unha orografía de difícil acceso. Pero arden todos os anos miles de hectáreas.

Na Provenza sorprendeunos un grande incendio, pero vimos que se estaba atallando con celeridade e múltiples recursos. Ademais aquí as temperaturas son moi altas, baixísima humidade e forte vento. Na maior parte de Francia o terreo é chairo; máis montañoso na Provenza.

A conclusión é que aínda en condicións extremas de risco o monte só arde se se lle prende lume. En Galicia é certo que temos unha dispersión de poboación enorme e unha masa forestal inmensa de árbores pirófilas, que arden con facilidade, como os piñeiros e os eucaliptos.

Polo tanto, Francia danos unha lección importante: que temos pendente unha ordenación do territorio moi urxente e un aproveitamento do monte e das terras de labor que faga que se valoren e se respecten.

Rematamos así unha fermosísima e produtiva visita a estas rexións do sur francés.

Chicharra no carreiro dos ocres de Rousillon (XMª Lema)

Chicharra no carreiro dos ocres de Rousillon (XMª Lema)

Unha viaxe sensorial onde as haxa. Funcionaron a tope os cinco sentidos. Os ollos tiveron que adaptarse á luz provenzal cegadora, ás cores pastel de Toulouse, ó azul marsellés e ós ocres de Roussillon.

O nariz adaptouse ós arumes do xabrón de Marsella, ás violetas de Toulouse e ás lavandas da Provenza e ás aromáticas do bosque mediterráneo.

O ouvido ó canto continuo e persistente das cigarras, totalmente camufladas e case invisibles

O gusto aos sabores dunha gastronomía única mediterránea e incluso taurina.
E, finalmente, o tacto ó contacto cunha natureza contundente.

E o mellor de todo o ambiente foi a complicidade entre os viaxeiros que, como dicía un deles,  “encántame todo destas viaxes, pero sobre todo os momentos de humanidade.”

Despedímonos de Francia dende Lourdes, mirando os Pireneos e recuperando a chuvia, que non vimos nos nove días.

Foto de grupo na Basílica de la Garde (Marsella)

Foto de grupo na Basílica de la Garde (Marsella)

Lembranzas e vivencias compartidas

O grupo de viaxeiros volvemos cargados de coñecementos novos, de experiencias e de vivencias compartidas; e, por suposto, de agasallos e recordos. Toca baleirar a maleta xa nas nosas casas  cun recordo imborrable deste Midi francés.

Sen dúbida o Seminario cumpriu de sobra cos obxectivos desta viaxe e recargouse de enerxía para seguir traballando pola Costa da Morte e por Galicia.
Grazas  a todos polo traballo ben feito e ós viaxeiros por gozalo e compartilo
Outras viaxes, outros anos, outros anacos do mundo nos esperan.

Xela Cid

Admin
W_bandeira_irmandinha_AsaltoaoCastelo_2

Moncho Gándara foi o pregoeiro do XXII Asalto ao Castelo de Vimianzo

O Asalto ao Castelo de Vimianzo inaugurou o sábado 1 de xullo de 2017 un acto novo: a lectura do pregón da festa. O encargado de comezar con esta nova e futura tradición foi o vicepresidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte, Moncho Gándara, gran activista social, cultural e político da comarca.

IMG_4279

IRMANDADES CHEGADAS EN MASA DESDE AS TERRAS DA SONEIRA HISTÓRICA, UN SAÚDO  E BENVIDAS.

CON ESTA PRAZA IRMANDIÑA ATEIGADA DE XENTES DE TERRITORIOS DE CAMARIÑAS, LAXE, CABANA, ZAS E VIMIANZO, OS MOSCOSO E AS SÚAS TROPAS ESTÁN A TREMER.

IRMANDIÑAS TODAS, IRMANDIÑOS TODOS, BENVIDOS A ESTE  VIXÉSIMO SEGUNDO ASALTO AO CASTELO, O ASALTO QUE CONMEMORA OS 550 ANOS DAQUELA  REVOLTA IRMANDIÑA, A REVOLTA QUE PROTAGONIZARON OS NOSOS DEVANCEIROS ALÓ POLO 1467.

Concordaredes comigo en que a  xoia patrimonial máis senlleira de Vimianzo é o Castelo. Cada día máis vivo, cada día máis puxante e máis integrado na vila, que está a recuperar novos espazos exteriores para todos e no que se están a multiplicar as visitas guiadas e as teatralizadas. Nunca se falou tanto da súa historia coma ate o de agora.

Todos sabemos que en Vimianzo hai un Castelo, cunha rica historia comarcal que contar, é cuns veciños e veciñas dispostos a contala, a recrear esa historia dun xeito libre,lúdico, festivo …

Precisamente desa conexión entre Castelo e veciños, cunha mocidade como protagonista, prendeu a chispa hai xa vinte e dous anos. E  daquela naceu o Asalto, o que, edición tras edición, se foi convertendo na mellor demostración da capacidade da mocidade vimiancesa para canalizar a súa enerxía creativa e a súa rebeldía. Porque na historia do Asalto ao Castelo, as asociacións xuvenís Cherinkas e Axvalso foron e son, xunto cun Concello plenamente implicado, os verdadeiros motores desta importante obra colectiva, desta obra que remata por ser a nosa festa máis emblemática.

Os que tivemos a fortuna de ter participado e disfrutado, desde 1996 ata hoxe, dos 22 Asaltos, temos deixado atrás momentos difíciles, mesmo de atrancos institucionais, pero rematamos sempre disfrutando do triunfo da perseveranza e do espíritu irmandiño: rebeldía, dignidade, e orgullo do noso.

Velaquí, xa que logo, A NOSA FESTA, a que demostra que  a nosa historia e o noso patrimonio, si os aproveitamos con intelixencia e creatividade, son un factor de desenvolvemento económico, e son un espazo de encontro que nos fai gozar e medrar coma sociedade e coma pobo…

Imaxe de Xosé M. Lema

Imaxe de Xosé M. Lema

Cada preparación e celebración dun ASALTO aseméllaseme á obra dunha magna fonte pública que dun xeito creativo e expansivo vai aumentando ou acompasando os seus canos, edición tras edición, canos polos que van manando a Música, o Teatro,a Gastronomía, os canos da Artesanía, do Deseño, do Deporte, da Creación Literaria, Gráfica, ou da Audiovisual…

A Música, as Músicas envolven e ambientan O Todo e teñen a súa expresión principal no concerto do día grande.

No Teatro, o eixo central e simbólico da NOSA FESTA é a recreación teatral, libre, lúdica e festiva das revoltas irmandiñas do século XV contra a inxustiza e o poder abusivo dos nobres. Nestas representacións -cada edición tivo, e ten a súa dramatización propia e singular- búscase a participación e implicación do espectador, que remata converténdose nun irmandiño ou irmandiña máis.

Con respecto á Gastronomía: si a sempre concurrida Cea Medieval, e xa imos pola oitava edición, se consolidou como unha oferta gastronómica de primeiro nivel no marco incomparable do foso da fortaleza, foi, sin dúbida,  a singular e exitosa  iniciativa dos Pinchos Irmandiños, desde hai agora dez anos, a que supuxo un salto cualitativo, un antes e un despois da propia Festa, pois contribuiu a avanzar na ambientación festiva do Asalto, na  participación progresiva  dos hostaleiros da vila, na participación masiva dos veciños e veciñas e de moitos visitantes, e mesmo a  ampliar  a Celebración  no tempo dun xeito estable, ata cinco días previos ao día central.

Na Artesanía xa imos pola séptima feira, E no campo do Deseño, cada Asalto resulta unha  oportunidade para novas  indumentarias, e ambientacións… No Deporte xa imos pola 3ª Legua Irmandiña. E poderíamos seguir… relatando pincelada a pincelada a Obra Completa, pero non ha lugar…

Deste fermoso e denso mosaico de ofertas de cada Asalto non quero esquecerme neste pregón do ASALTIÑO e das IRMANDADES.

O ASALTIÑO, presente e futuro. Auténtica canteira do Asalto. Pura adrenalina….E mira que as as tropas dos Moscoso non reparan en gastos e xestos para se convertiren en “dianas” das iras das pequenas e pequenos irmandiños…pero o fragor da batalla acuática chega a poder máis, e por veces imponse o de todos contra todos. No Asaltiño do pasado ano, cando, despois do combate,  baixabamos cara  a vila,  escoitei a un pequeno irmandiño preguntarlle a seu pai: papá, ganamos ou perdemos?… E vendo como  foi o da “batalla”, resulta comprensible e pertinente a pregunta do pequeno irmandiño.

E que dicir das IRMANDADES. O feito de que por terceiro ano consecutivo esteades presentes e unidas hoxe nesta grande IRMANDADE PARROQUIAL, irmandiños e irmandiñas soneirás: (das Irmandades de Zas, Baio, Cabana, Xaviña Camelle, Laxe, e as de Vimianzo, Baíñas, Salto, Carnés, Castrelo e Carantoña ), resulta unha moi mala noticia para os Moscoso, con toda a xente da súa xurisdición en pé.  A vosa presencia aquí é tamén a proba máis palpable e fidedigna da expansión e dimensión comarcal  deste
acontecemento festivo.

Dicía antes que cando os irmandiños e irmandiñas berramos Luumee!, estamos a expresar un xesto de rebeldía, de dignidade, un  xesto de orgullo do noso.

Cando berramos LUUMEE, expresamos tamén un non rotundo ao abuso, un non rotundo á inxustiza, un non rotundo á tiranía…

E quero rematar  este pregón invitándovos a que berredes comigo alto e forte: ¡LUUUME!, para que os vosos  ecos  remonten no tempo ata 550 anos atrás e tamén no espazo, por tódolos confíns das Terras Soneirás:

Irmandiños e irmandiñas, contra a CORRUPCIÓN, ¡ LUME… !

Irmandiñas e Irmandiños, contra A VIOLENCIA DE XÉNERO ¡ LUUMEE….!

Irmandiños e Irmandiñas, contra  O ABUSO E A INXUSTIZA, ¡ LUUUMEEE…!

W_bandeira_irmandinha_AsaltoaoCastelo

Xa non hai marcha atrás, procedemos ao izado da nosa Bandeira Irmandiña. Repoñamos forzas cos pinchos irmandiños, para logo Asaltar o Castelo pola medianoite!

MONCHO GÁNDARA

 

Admin
roberto_acto

Roberto Mouzo Lavandeira, a mirada que dignifica o noso patrimonio

O Concello de Vimianzo inaugura o sábado 8 de abril unha exposición que leva por título Roberto Mouzo Lavandeira, a mirada que dignifica o noso patrimonio. Unha sentida homenaxe ao noso compañeiro na que intervirán Xosé María Lema, Manuel Rivas, Rocío Soto e o alcalde de Vimianzo Manuel Antelo.

Na exposición poderase ver parte do seu gran traballo a prol do patrimonio natural e histórico da Costa da Morte e, nomeadamente, da Terra de Soneira. Unha comarca da que foi recoñecido como Soneirán de honra.

Pode consultar a biografía de Roberto Mouzo Lavandeira nesta ligazón.

En La Voz de Galicia, varias persoas quixeron escribir unhas liñas en homenaxe:

A mirada que dignifica o noso. Moncho Gándara

Roberto, un home bo”. Xosé Mª Méndez Doménech

Roberto. Vicente Mohedano.

Aquel «merlo branco» de Vimianzo. Flori Xoubanova.

 

Admin
pondal

Marzo é o mes de Pondal

Quen teña diante o calendario dos Pazos e Casas Fidalgas da Costa da Morte editado polo SEMESCOM, vería que no mes de marzo o protagonista é Pondal. A súa casa de Ponteceso é a escollida para este mes, xa que se cumpren cen anos da súa morte neste 8 de marzo. Esta é unha pequena contribución ao centenario, xunto cunha actividade que estamos preparando en colaboración co concello de Vimianzo: limpar de silvas e maleza o poético banco de pedra do crego Eduardo Abente Chans, tío e padriño de Pondal, de mediados do séc. XIX, no igrexario de San Amedio de Bamiro.

Descarga os calendarios aquí.

marzo pondal

Admin
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

O concello de Zas, polo miúdo

A concellaría de Cultura de Zas está a promover unha interesante iniciativa para divulgar a historia das súas parroquias. Freguesía a freguesía a información vaise completando co traballo de Evaristo Domínguez Rial e Xosé María Lema Suárez. A información aínda está en proceso pero hai varias parroquias que xa están rexistradas. Podes consultalas na web do concello de Zas.

A información das parroquias tamén se irá subindo pouco a pouco á web do SEMESCOM, no apartado Patrimonio da Costa da Morte. Polo momento podes consultar Brandomil e Brandoñas.

Agradecemos á Concellería de Cultura do Concello de Zas o permiso para difundir no noso web as parroquias que vaian saíndo.

Admin
batancinho_naVoz

O batanciño xa está no Mosquetín

Fixeron falta dezaoito anos para podermos ver a maqueta do batán de Servia no Mosquetín, mais finalmente chegou ao seu destino. No muíño-centro de interpretación do lugar instalouse este elemento que vai axudar aos visitantes a poderen comprender mellor o funcionamento do mesmo. E é que cun simple movemento de dedos a maqueta móvese! Nun emotivo acto lembrouse ao vello bataneiro de Lousame José Ramón Ces Ces, autor desta peza, que quixo legar ás xeracións futuras este coñecemento tradicional.

A foto da portada do artigo é de Ana García para La Voz de Galicia.

Así se reflectiu na prensa:

La Voz de Galicia. Edición Barbanza.

La Voz de Galicia. Edición Carballo.

O «Batanciño» de Servia, por fin no Mosquetín”. Xosé María Lema.

“O rescate dos Batáns do Mosquetín”. Moncho Gándara.

2017-02-08 (3)

 

El Correo Gallego

2017-02-08

Quepasanacosta

2017-02-08 (2)

 

Admin
batan servia

A maqueta do batán de Servia chega por fin ao Mosquetín

O conxunto etnográfico do Mosquetín (Salto-Vimianzo) acollerá por fin no seu interior a maqueta dun batán. Un modelo especial realizado por un vello bataneiro de Servia (Vilacoba-Lousame) nos sesenta, cando vía que á industria non lle ían quedar moitos anos de vida.

O presidente do SEMESCOM relataba así nun artigo publicado en La Voz de Galicia a historia desta maqueta:

Cando a finais dos anos noventa andaba investigando a existencia doutros batáns galegos, tiven noticia de que nunha aldea de Lousame existía un exemplar destes aparellos. Dada a súa escaseza, achegueime a onde se me indicara, á Casa do Rego de Servia (Vilacova) e comprobei que o batán xa non existía, nin tampouco o bataneiro –José Ces Ces, o patrucio da casa- pois falecera en 1985. Pero resulta que o vello bataneiro, decatándose de que cando el morrese non ía quedar ninguén capaz de reconstruílo, decidiu facer a escala do catro por cento un exemplar, e non só iso, senón que se preocupou por escribir nun caderno a enumeración das pezas cos seus nomes. A súa familia conservou as pezas desmontadas durante anos e mais o seu manuscrito autógrafo, do que me facilitaron unha copia, da que transcribo algúns parágrafos, coa súa ortografía orixinal):

«Batáns de Servia, Parroquia de Vilacoba, Lousame, Noya, La Coruña. Estos Batáns se encuentran situados en la carballeira do Abelan, a la orilla del Río (…). Datan de lo mas antiguo y trabajaron asta el año 1960 ayudando a rrepararlos desde mi infancia asta 1936, que fuy ala gerra y falleciendo el Padre en 1938 y al terminar la gerra fuy rreclamado en 1939 para atender la industria y el resto de la vida, siendo yo el que tuve que aser cargo de todas las atenciones dela Lana y del Lino (…)».

«José Ces Ces. Nasí en Servia el diesiseis de Diciembre de Mil Nuebecientos Diesisiete. Y conociendo perfectamente la antigua industria llamada Batans, ago el siguiente diseño de las piesas que lleva, que en total son ciento treinta y cinco. En unha escala aprosimada a un cuatro por ciento de un mine(?) que boy hacer para Recuerdo ygual del cuatro por ciento del propio Batan de trabajo (…)».

 Consciente da importancia etnográfica do legado do vello patrucio servián, comuniquei a súa existencia ó equipo mixto Universidade de Santiago/Servizo de Arquitectura da Deputación da Coruña que daquela estaba reconstruíndo o conxunto do Mosquetín. E así, acompañado polo técnico encargado do proxecto de musealización, Paco Doval Galán (actual director do Forno do Forte de Buño), volvín o 5 de agosto de 1999 á Casa do Rego, e conseguimos que a familia de José Ces cedese gratuitamente á Deputación a singular maqueta de carballo (de 130 kg de peso) coa condición expresa de que estivese permanentemente exposta no futuro Ecomuseo do Mosquetín, cun letreiro co nome do doador. As pezas quedaron depositadas nas dependencias do Forno do Forte buñés en espera do remate das obras do Mosquetín, e alí seguen sen función ningunha. ¡Que paisiño o noso: pensar que se botaron case vinte anos de loita contra a Administración para que non desaparecese o conxunto do Mosquetín e agora vai resultar que, para que a rústica maqueta de Lousame dea chegado ó seu destino, tiveron que pasar dezasete!».

O acto de presentación da maqueta terá lugar o sábado 4 de febreiro ás 12 do mediodía no Mosquetín.

batan servia modelo

Admin
foto web calendario

Podes descargar nesta ligazón os nosos calendarios de 2017

Este ano 2017 os protagonistas dos calendarios editados polo SEMESCOM son os “Pazos e casas fidalgas da Costa da Morte”. Este ano os concellos de Vimianzo e Zas fixeron posible a publicación. Hai dúas edicións diferentes por cada un destes concellos.

Se queres conseguir o calendario en formato físico contacta con nós, de querelo dixital podes descargalo directamente desde a nosa web. Entra en Calendarios.

 

Admin